almaar kleiner groeien

Met en zonder kat

2012-01-30T07:31:00.001+01:00

Niet zo geweldig veel mensen kunnen uitleggen hoe de toestellen die je dagelijks achteloos gebruikt eigenlijk functioneren. Albert Einstein legt hier in twee zinnen uit hoe telegraaf en radio werken.

"You see, wire telegraph is a kind of a very, very long cat. You pull his tail in New York and his head is meowing in Los Angeles. Do you understand this? And radio operates exactly the same way: you send signals here, they receive them there. The only difference is that there is no cat."

Met en zonder kat, dus.

Het prentje: Albert Einstein (1879-1955) in 1882.

Memphis, Tennessee

2012-01-29T08:26:00.001+01:00

Toen Louis Armstrong in 1932 met zijn groep door het zuiden van de Verenigde Staten toerde en in Memphis, Tennessee aanbelandde, bleek de daar op voorhand bestelde bus niet aan de verwachtingen te voldoen. Na enige discussie met de busverhuurders kwam de politie erbij. Die vond zwarten die op hun rechten stonden geen goed idee en Armstrong en zijn muzikanten vlogen achter de tralies.

Pas toen Armstrong -toen al één van de bekendste artiesten in de VS- toezegde een benefietconcert te spelen, werden ze vrijgelaten. Op dat concert sprak Armstrong het publiek toe: "Ladies and gentlemen, I'm now going to dedicate this tune to the Memphis Police Corps: 'I'll Be Glad When You're Dead You Rascal You'". Ojee, dachten de bandleden, dat loopt slecht af.

Toen het nummer gedaan was, bestormden effectief een dozijn politie-agenten het podium. De muzikanten verwachtten zich aan het ergste. Maar de bestormers bleken dolenthousiast: "You're the first band that ever dedicated a tune to the Memphis Police"'. Eind goed, etc.

Een bijzonder filmpje om de goede afloop te vieren. Ook uit 1932, een vroege voorloper van de videoclip: Louis Armstrong meets Betty Boop in een opmerkelijke versie van, inderdaad, I'll Be Glad When You're Dead You Rascal You' (filmpje).

Het prentje: William P. Gottlieb, Louis Armstrong, Aquarium, New York, 1946. Het verhaal uit: Terry Teachout, Pops. The Wonderful World of Louis Armstrong, 2009.

Tableau vivant

2012-01-28T08:53:00.003+01:00

Ook een verloren gegane kunstvorm: het tableau vivant. In de negentiende eeuw een eervolle bezigheid: het groepsgewijze uitbeelden van belangwekkende taferelen uit de wereldgeschiedenis of van bekende tekeningen en schilderijen.

In Londen wordt, ter ere van de later dit jaar te houden Olympische Spelen, deze traditie in ere hersteld. Hierboven beelden, in het Olympisch Park, enkele werkmannen Georges Seurats "Une Baignade, Asnières" (1884) als levend kunstwerk uit. Zeer verdienstelijk gedaan, Londense werkmannen!

Het prentje: via Christopher Fowler.

Huurhaar

2012-01-27T06:46:00.003+01:00

Als het crisis is, kun je beter op je centen letten. Zo bijvoorbeeld: waarom een toupet kopen als je er net zo goed één kunt huren.

Huurhaar: als je er over nadenkt, inderdaad een perfect logisch idee.

Het prentje: via Mitch O'Connell.

Hamerslagen

2012-01-26T06:36:00.002+01:00

Hamerslagen

Twaalfde eeuw daagde, twaalfde. Hamerslagen met
blauwe dreunende spreuken sierden de akkers op
met steden, uit met palissaden omringde ertsen
van dorpen ontstaan; ginds waar sluwe handel af-

daalde bij een knik in de rivier of op ’t land,
waar twee wegen elkaar omarmden: één kerk, zingende
herbergen, ivoor, rijen brandbare daken.... Tegen
schenners het gehamerde dorp door ringgracht en

wallen beschermd; gespieste wallen werden muren en
zodoende kreeg je steden: dreiging tegen dreiging
– hamerslagen eisten daar recht op van rad en galg.

Vijfendertig zeevloeden tellen de kronieken van
die bevende eeuw, de twaalfde. ‘Huizen; hooibergen
meegesleept.’ Hamerslagen tegen de raaf boven zee.

Uit: H.H. Ter Balkt, Laaglandse Hymnen I, 1991

Zuiver loopplezier

2012-01-25T07:06:00.000+01:00

Zuiver loopplezier. Je moet het vermoedelijk hebben meegemaakt om te weten waarover het gaat. Scott Parker probeert het uit te leggen:

The joys of running come from: self-reliance, when I complete a difficult run; self-improvement, when I go faster or farther than I have before; self-celebration, when I’m so full of life and energy I feel like I’ll explode; self-forgetting, when I run so naturally I can let go of myself doing the running; camaraderie with other runners. Sometimes the joy of running is an exuberance; sometimes it’s a peacefulness pervasive in body and mind; sometimes I earn the joy through hard work; sometimes it’s a gift that I receive just for being able to enjoy it; sometimes it’s a clarity of mind: my thoughts are as focused and purposeful as my confident stride. Sometimes it’s sort of like nothing else. And sometimes it’s painful and demanding of everything I’ve got, which doesn’t sound like it should be, but somehow is, absolutely wonderful. (Het hele stuk: hier)

Scott Parker is de auteur van Running After Prefontaine, over het plezier van "running qua running" ("a kind of purposeless and experientially focused approach to the sport that encourages a sense of play, a celebration of body, and a spontaneous exuberance in life").

En de Prefontaine uit de titel is natuurlijk de loper der lopers, Steve Prefontaine (op het prentje in het gele Oregon-shirt). In de vroege jaren 1970 was Prefontaine de meest tot de verbeelding sprekende van de lange afstandslopers. Pre -zoals hij in de loopwereld werd genoemd- kwam op zijn 24ste om het leven bij een auto-ongeluk. Niemand benaderde ooit dichter running qua running dan Prefontaine (filmpje).

Raketfiets

2012-01-24T07:18:00.000+01:00

Heel erg goed van die Belgen die dit jaar het Autosalon de rug toekeerden (De Standaard, 23.01.2012). Auto's zijn voor losers. Echte mannen -en vrouwen- monteren, zoals de meneer op het bovenstaande prentje, eigenhandig een raketmotor op hun fiets.

Lachen morgen in de file, als je al die aanschuivende automobilisten voorbijsjeest. Het mobiliteitsvraagstuk is bij deze opgelost!

Meer prentjes van raketfietsen: hier en hier.

Goed en kwaad

2012-01-23T07:08:00.003+01:00

"People always try to find base motives behind every good action. We are afraid of pure goodness and of pure evil."

Eugène Ionesco, Paris Review interview (Fall 1984), via About Last Night.

Maskers

2012-01-22T07:03:00.001+01:00

Shel Silverstein (1930-1999), Masks, via Redtree Times.

Brandend zand

2012-01-21T09:11:00.000+01:00

Iemand moet maar eens een film maken over het leven van Gert Timmerman. Hardwerkende drukkersgast treedt na zijn uren overal te lande op, zichzelf op contrabas begeleidend. De verhoopte doorbraak blijft uit, zelfs nadat hij zijn naam verduitst tot Gerd Zimmerman, in de hoop het bij de oosterburen te maken. Tot hij Bobbejaan Schoupens "Eerbied voor jouw grijze haren" in handen krijgt en er een megahit mee scoort.

Gert ontmoet Hermien van der Weide en samen worden ze het meest succesvolle artiestenpaar uit de jaren zestig. Eénentwintig gouden en één platina plaat halen ze binnen. Maar dan roept de Heer. Gert en Hermien worden gelovige christenen en zingen alleen nog over Bijbels verantwoorde onderwerpen. Ze verhuizen naar Israël waar immers de Heer, wanneer Hij terugkomt, Zijn intrede zal maken. En we horen lange tijd niets meer van Gert en Hermien.

Tot ze in 1990 plots terug in Nederland staan en optreden met de boerenrockers van Normaal en de dochters Sandra en Sheila zich in de Playboy van hun beste kant laten zien. Gert en Hermien blijken de Heer te hebben verlaten. En het wordt steeds wilder. Gert en Hermien scheiden, de dochters beschuldigen Gert van incest. Gerts carrière raakt behoorlijk in het slop: op een bepaald moment laat zijn management beslag leggen op al zijn bezittingen. Zelfs zijn website wordt afgesloten. En of het niet genoeg is, wordt Gert ook nog eens doof.

Maar -slotscène- Gert vindt zijn weg terug naar de Heer en heeft op zijn oude dag nog maar één wens: samen met zijn dochters weer zingen over God.

Hallelujah. Wat een leven, wat een film. Om te bekomen, een muziekje, Gert Timmerman met het onsterfelijke Brandend zand en nergens water (filmpje). Uit het leven gegrepen als het ware, lezers.

Een Hollandse roman

2012-01-20T07:29:00.003+01:00

Wel handig om weten, vooraleer je de lectuur van de literatuurbijlage van de krant aanvat:

"Een Hollandse roman is als een lusteloze coïtus."

Annie M. G. Schmidt (1911-1995), geciteerd in Prisma van de Citaten, Uitgeverij Het Spectrum, 1994.

Het prentje: Boekenbal 1951, Wim Sonneveld voert Annie M.G. Schmidt lekkere hapjes.

Telefoonpionier

2012-01-19T07:06:00.000+01:00

Marylin had vele talenten. Zo bedacht ze onder meer het concept van de mobiele telefoon. Of preciezer: ze leverde minstens een zeer belangrijke bijdrage tot het bedenken van het concept van de mobiele telefoon. Op bovenstaand prentje demonstreert Marylin haar destijds revolutionaire benadering van het hele communicatiegebeuren: wat gebeurt er als we die vaste telefoon nu eens niet inpluggen?

In eerste instantie niet zoveel, zoals van de gezichtsuitdrukking van Marylin valt af te lezen. Maar de wetenschap gaat vooruit via trial and error. Zo ook in dit geval. Dat ontpluggen bleek een bijzonder vernieuwende gedachte. Daardoor kwamen de twee volgende belangrijke doorbraken in de geschiedenis van de telefoon in zicht. Eén, de ontplugde, maar desalniettemin werkende telefoon, en twee, het achterwege laten van het voortaan overbodig geworden eindje telefoondraad. De mobiele telefoon was geboren.

Als je het zo bekijkt: Marylin Monroe, een pionier in de telefoongeschiedenis. Marylin had, zoals gezegd, vele talenten.

Het prentje: via John Mc Nab.

Polly Darwin

2012-01-18T08:08:00.001+01:00

Dat Charles Darwin helemaal de beroerdste niet was, weten de lezers van deze blog. Wat sommige lezers wellicht nog niet weten, is dat Darwin ook wel eens zijn eigen hond in zijn boeken opvoert.

Eén van de meest leesbare en toegankelijke werken van Darwin is The Expression of the Emotions in Man and Animals, uit 1872. (Waar dat boek over gaat heeft de lezer inmiddels zelf ook wel gededuceerd.) Mooi is dat Darwin zijn trouwe vriendin Polly daarin twee keer een glansrol toebedeelt. Bovenaan Polly als "Dog in a humble and affectionate frame of mind" en onderaan als "Dog approaching another dog with hostile intentions".

Polly Darwin: een grote actrice. (Meer over Charles en Polly: hier)

Geen schrik hebben

2012-01-17T07:03:00.001+01:00

Nina Simone legt uit wat vrijheid betekent. Geen schrik hebben: dat is hoe je je vrijheid nog het best kunt voorstellen. En vervolgens geeft ze een live-versie ten beste van I Wish I Knew How It Feels To Be Free (filmpje).

Geen schrik hebben...

Het prentje: Nina Simone, door David Redfern.

Bellen blazen

2012-01-16T07:00:00.000+01:00

Bellen blazen! Lang geleden dat we dat nog hebben gedaan. Iets om werk van te maken in het nieuwe jaar. Trouwens: vermoedelijk ook een geweldig antidotum tegen het vandaag op de loer liggende blue monday-syndroom.

Het prentje: Charles Joshua Chaplin (1825-1891), Soap Bubbles, z.j.

Miss Atoombom

2012-01-15T08:42:00.002+01:00

Wie denkt dat het tijdens de jaren van de Koude Oorlog altijd kommer en kwel was, heeft het mis. Een vandaag enigszins surrealistisch ogend tafereel: Miss Atomic Bomb 1957. Op 24 mei 1957 werd Lee A. Merlin, van beroep show girl, in het Sands Hotel te Las Vegas tot de -voorlopig- laatste Miss Atoombom gekozen. Nadat er later dat jaar werd besloten geen atoomproeven meer te laten plaatsvinden in de woestijn van Nevada, kwam er ook een einde aan deze in 1953 ingezette, eh, charmante traditie (Meer: hier)

Het prentje: via What Makes The Pie Shops Tick.

Gierperspectief

2012-01-14T08:35:00.000+01:00

Stel dat gieren aan wetenschap doen. Stel dat gieren proberen te verklaren waarom de wereld is zoals hij is*. Dan is de kans groot dat vanuit het perspectief van de gieren de verklaring waarom er mensen bestaan ongeveer als volgt gaat:

"Humans have only the appearance of animal life, being really vegetables, with the power of motion; and that as the boughs of an oak are dashed together by the storm, so that swine may fatten upon the falling acorns, so men are, by some unaccountable power, driven one against another in war until they lose their motion, so that vultures may be fed."

Uit: "Essay on the Language of Animals" (anoniem, 1819), geciteerd in Joanna Bourke. What it means to be Human. Reflections from 1791 to the present, Virago Press, Londen, 2011.

* Uiteraard is het best mogelijk dat gieren het inderdaad met elkaar over dat soort onderwerpen hebben. Het is niet omdat wij niet slim genoeg zijn om ze te begrijpen, dat zij niet van alles te vertellen hebben.

Izzy en Moe

2012-01-13T07:37:00.001+01:00

Uit de tijd toen agenten de nobele kunst van het zich vermommen nog niet helemaal leken te beheersen: de speciale agenten Moe Smith en Izzy Einstein, bovenaan in gewone kledij, onderaan in werktenue. Als Prohibition Agents waren onze helden tijdens de Grote Drooglegging belast met het opsporen van plaatsen waar alcohol werd geschonken.

Izzy en Moe waren, je geeft het ze niet aan, de meest succesvolle Prohibition Agents. Net het feit dat ze er zo slungelachtig onecht uitzagen, maakte ze zo succesvol: niemand verwachtte immers van dat soort grapjurken enig gevaar. Laat dat een les voor het leven wezen.

Meer over Izzy en Moe: hier. Meer prentjes uit de niet te schatten fotocollectie van Life: When Booze Ruled en How Dry We Ain't.

Bladwijzers

2012-01-12T07:57:00.002+01:00

Daarover zullen de meningen altijd weer verdeeld zijn. Mag je met een boek -als het jouw boek is tenminste- doen wat je wil, of hebben boeken ook rechten die je dus moet respecteren? De ene school zegt: als het mijn boek is dan smeer ik er desnoods chocopasta in om te markeren waar ik gebleven was. De andere school vindt dat er lijfstraffen moeten worden uitgedeeld aan wie in een boek, zelfs met het fijnste potlood, het meest bescheiden lijntje naast een goed geformuleerde gedachte of beklijvende passage trekt.

Maar over één ding zijn beide scholen het eens: van bibliotheekboeken blijf je af. Dat is gemeenschapsbezit. Daar ga je dus niet mee beginnen knoeien. Geen aantekeningen maken, geen uitroeptekens in de marge, geen omgeplooide hoeken als bladwijzer. Vandaar dit prentje uit de jaren 1930 dat de Amerikaanse bibliotheeklezer tot goede manieren probeerde te bewegen (via Library of Congress).

Iets anders: wat wel fantastisch is, zijn de bladwijzers die mensen in boeken nalaten. Michael Popek, zelf eigenaar van een tweedehandsboekenwinkel, verzamelt de dingen die vorige eigenaars in boeken stopten. Hij bundelde die bladwijzers in een wel leuk ogend boek: Forgotten Bookmarks: A Bookseller's Collection of Odd Things Lost Between the Pages. Hier vind je er wat voorbeelden uit.

Kat in een zak

2012-01-11T07:13:00.000+01:00

In onze reeks Spreekwoorden en Zegswijzen Uitgebeeld geeft vandaag Elizabeth Taylor op hoogst persoonlijke wijze vorm aan het aloude gezegde "een kat in een zak gekocht".

Fantastisch gedaan, Elizabeth!

Meer beroemdheden samen met een kat gefotografeerd? Dat is geen probleem (hier).

En de winnaar is ...

2012-01-10T07:03:00.003+01:00

Het boek dat dit jaar in de prijzen valt is geen bijzonder literair meesterwerk. Het is zelfs eerder gewoon, matter of fact. Geen franjes, geen versierselen, geen jargon, geen theoretische bespiegelingen. En wat er in staat is ook niet eens nieuw. Wat je leest is in regel tweeduizend jaar oud. En zo vanzelfsprekend dat je, als je het gelezen hebt, je afvraagt waarom je daar zelf niet eerder aan hebt gedacht.

Het leven, leer je in dit boek, laat zich met een stuk of wat eenvoudige regels tegemoet treden. Zo bijvoorbeeld: vraag je, geconfronteerd met ergernis opwekkende situaties af, of je er iets aan kunt veranderen of niet. Als je er niets aan kunt veranderen: laat de ergernis varen, ze dient tot niets. Of nog: stel je, bij situaties waarbij je je ongemakkelijk voelt, voor wat het ergste is dat kan gebeuren. Stel je vervolgens de vraag: en stel dat het ergste gebeurt, wat dan? En reflecteer: is dat werkelijk zo verschrikkelijk? En waarom vind je dat zo verschrikkelijk? Door dat soort vragen te stellen leer je de dingen in perspectief zien. En laat je je niet langer opjagen door wat er niet toe doet. En leer je hoofd- en bijzaken onderscheiden en waarderen wat er wel toe doet. Eenvoudig als bonjour. Eens je het doorhebt.*

Dit gezegd zijnde, beste lezers, hebben we een winnaar. De almaar kleiner groeien-Literatuurprijs 2011 gaat naar ... William B. Irvine voor zijn "A Guide To The Good Life. The Ancient Art Of Stoic Joy". Proficiat William B!

Het prentje: de jury, druk aan het werk. Het volledige juryverslag staat inmiddels onder de hoofding "reacties" bij het bericht waarin de genomineerden werden bekendgemaakt:

* De prijswinnaar legt het hier zelf uit, ten behoeve van wie niet kan geloven dat het zo allemaal zo eenvoudig is.

Verdronken

2012-01-09T07:31:00.003+01:00

Uit recent onderzoek blijkt dat in zestiende eeuws Engeland bijna de helft van de overlijdens het gevolg was van verdrinking. Dat is niet niets. En ja, onze voorouders leefden misschien dichter bij de natuur en, ja, er werd bijvoorbeeld meer vracht vervoerd langs het water en, ja, omdat er geen straatverlichting was tuimelden er regelmatig voorouders in de gracht. Allemaal waar. Maar ruim de helft van de overlijdens gevolg van verdrinking? Hoe kon dat?

Onze voorouders, verneem je, konden niet zwemmen. Water, zo was de heersende opinie, was niet gezond. Als je er mee in contact kwam, liep je kans vreselijke ziekten op te lopen. Een opinie die je trouwens op café nog weleens verkondigd hoort door stevige bierdrinkers, wanneer je in hun gezelschap om een spuitwatertje vraagt.

Wanneer leerden onze voorouders zwemmen? Toen de Renaissance-idealen wijder verspreid geraakten en jonge mannen, net als hun voorbeeld de Romeinen, van baden en zwemmen een deugd maakten.

Als je daar over nadenkt: iets zo vanzelfsprekend als zwemmen, dat je overal ter wereld en in alle tijden aantreft, ging in het middeleeuwse Europa voor langere tijd verloren, als gevolg van een vooroordeel, en werd vervolgens herontdekt, onder invloed van de veranderende mode.

De mensheid: het is een vreemde soort.

Het prentje: de allerberoemdste drenkeling uit Tudor-Engeland, Ophelia. Overigens: volgens weer ander recent onderzoek liet Shakespeare zich daarbij inspireren door een echt gebeurd feit. (Het afgebeelde schilderij is van Sir John Everett Millais (1829-1896) en dateert uit 1851-52.)

Jarig en niet-jarig

2012-01-08T08:10:00.001+01:00

Gelukige verjaardag, Elvis! Overigens wel indrukwekkend wie er allemaal nog op 8 januari jarig zijn: Jacques Anquetil, Shirley Bassey, Stephen Hawking, Graham Chapman (Monty Python), David Bowie, Cisse Severeyns, Kim Jong-Un.

Dat is bijna niet normaal meer. Gelukkig zitten er, als je op wiki kijkt, ook wat suffe Nederlandse politici en Duitse toneelspelers bij. Anders was er voor ons niet-op-8-januari-jarigen helemaal geen lol meer aan.

Van Elvis gesproken: een bijzondere home movie, uit 1957. Elvis rommelt wat met een tractor en Colonel Parker komt op bezoek. Just one of these days in Graceland (filmpje).

Postzegelmorse

2012-01-07T09:04:00.000+01:00

Wat als gevolg van emailgebruik verloren ging: postzegelmorse. Onze voorouders wisten meer dan wij. Zij konden van de specifieke wijze waarop een postzegel op brief of prentbriefkaart was gekleefd, afleiden wat de intenties waren van de verzender.

In het geval van de liefde, bijvoorbeeld, zoals bovenstaande oude Belgische briefkaart verduidelijkt. Zie je mij graag? Een lichtjes naar voor overhellende zegel: een beetje. Een achterover vallend exemplaar: nog niet, maar misschien. Zegel gewoon op zijn plaats: passioneel.

Meer postzegelmorse: hier.

Kijk, een dichter

2012-01-06T07:31:00.001+01:00

"Poets are both clean and warm / And most are far above the norm / Whether here, or on the roam / Have a poet in every home."

En dat rijmpje komt uit een legendarische -zijn er andere- Monty Python sketch. Hier het filmpje. Hier de volledige tekst.

Het prentje: Richard Avedon, W.H. Auden, 1960. En dat, lezers, is inderdaad een dichter.

Ruraal thema

2012-01-05T08:16:00.001+01:00

Johnny Cash Show, 1969: Johnny en Bob zingen samen de lof van een meisje uit het noorden (filmpje). Merk op: Bob -die op dat moment door een groot deel van de jongere generatie zo ongeveer als de Messiah wordt bejubeld- is toch wel wat onder de indruk. Mogen optreden in de show van meneer Cash, dat is ook niet niets.

Zender ABC vond het allemaal een beetje riskant, al dat muzikantenvolk dat in Johnny's show op bezoek kwam; voor je het weet gaat het over drugs of over Vietnam of erger. Meneer Cash, kan u niet gewoon eens een goochelaar uitnodigen of een man met een buiksprekerspop of zo? Dat vinden mensen altijd leuk.

Johnny, Johnny zijnde, gaf uiteraard geen krimp en liet Kris Kristofferson in prime time zingen over het gebruik van een bepaald soort sigaretten en nodigde Pete Seeger uit die anti-oorlogsliedjes ten gehore bracht. Het volgende seizoen werd de show afgevoerd. Officieel omdat er een overaanbod was van programma's met "een ruraal thema".

Micheline Bernardini

2012-01-04T08:39:00.001+01:00

Soms is het gewoon van de eerste keer goed. Op het prentje: de allereerste bikini, zoals in 1946 door de ingenieur Louis Réard en de mode-ontwerper Jacques Heim bedacht.

Het prentje: Micheline Bernardini, het allereerste bikinimodel ooit. Volgens wikipedia was ze later een graag geziene gast op "wild students' parties". Ja, ja.

Brooke Swan Car

2012-01-03T08:47:00.001+01:00

Goed, die strijd is dus verloren: het is blijkbaar onmogelijk om het gebruik van de auto te matigen. Maar kunnen we dan misschien proberen om alleszins met leukere auto's te rijden? Kunnen we bijvoorbeeld de Brooke Swan Car (prentje) niet terug in productie brengen? Deze ronduit fantastische wagen werd gemaakt voor ene Robert Nicholl 'Scotty' Matthewson, een zeer bemiddeld mens die in het begin van de vorige eeuw in Calcutta woonde. Daarna werd de maharadja van Nabh de ongetwijfeld trotse eigenaar. Vandaag kan dit buitengewone voertuig bewonderd worden in het Louwman Museum, het Nederlandse Nationale Automuseum in Den Haag. En op de website geeft het museum toelichting bij dit pronkstuk:

De carrosserie stelt een zwaan voor, glijdend door het water. De achterzijde vertoont motieven van een lotusbloem, uitgevoerd in bladgoud, een oud symbool van goddelijke wijsheid. Naast de gewone verlichting zijn er achter de ogen van de zwaan lampjes aangebracht, die in het donker wat spookachtig opgloeien. De auto heeft een achttonige Gabriël-hoorn die op de uitlaat werkt en met een toetsenbord achterin te bedienen is. Met de chauffeur kan gecommuniceerd worden door middel van een scheepstelegraaf, waarmee de chauffeur opdracht gegeven kon worden om sneller of langzamer te gaan, links- of rechtsaf en dergelijke. Bij de wielen zitten borstels gemonteerd om ze schoon te houden van uitwerpselen van olifanten e.d. Uit de snavel van de zwaan, die in verbinding staat met het koelsysteem van de motor, kan de chauffeur een wolk stoom spuiten om de weg vrij te maken. Via een klep achterin kan witkalk of melk op de weg gestort worden om het geheel nog meer op een echte zwaan te doen lijken.

Het prentje: via A7racer.

Het kan elk moment

2012-01-02T08:26:00.003+01:00

Het kan elk moment gebeuren. Of gebeurd zijn. Hou dat in het nieuwe jaar en alle volgende jaren de hele tijd in gedachten:

“It does not take a long time,” said madame, “for an earthquake to swallow a town. Eh well! Tell me how long it takes to prepare the earthquake?”

“A long time, I suppose,” said Defarge.

“But when it is ready, it takes place, and grinds to pieces everything before it. In the meantime, it is always preparing, though it is not seen or heard. That is your consolation. Keep it.”

Charles Dickens, A Tale of Two Cities.

Het prentje: Aimee McFarlane, Earthquake Futurism 06, 2011. (Aimee woonde het afgelopen jaar in Japan als taallerares. Ze hield een bijzonder leuk getekend dagboek bij. Hier is de eerste aflevering. Nu woont ze in Seattle, met een goed lief, dus wordt het dagboek vrijwel niet meer bijgewerkt. Geluk in de liefde is zelden goed voor de kunst. Of voor de wetenschap.)

Goede voornemens

2012-01-01T01:01:00.003+01:00

1. Work more and better 2. Work by a schedule 3. Wash teeth if any 4. Shave 5. Take bath 6. Eat good - Fruit - Vegetables -Milk 7. Drink very scant, if any 8. Write a song a day 9. Wear clean clothes - look good 10. Shine shoes 11. Change socks 12. Change bed clothes often 13. Read lots good books 14. Listen ro radio a lot 15. Learn people better 16. Keep rancho clean 17. Don't get lonesome 18. Stay glad 19. Keep hoping machine running 20. Dream good 21. Bank all extra money 22. Save dough 23. Have company but don't waste time 24. Send Mary and kids money 25. Play and sing good 26. Dance better 27. Help win war - beat fascism 28. Love mama 29. Love papa 30. Love Pete 31. Love everybody 32. Make up your mind 33. Wake up and fight

Woody Guthrie's goede voornemens voor het nieuwe jaar, in dit geval 1942. Maar met de meeste ervan geraak je ook in 2012 nog een heel eind op weg.

Het prentje: via boing boing.

Ernest Chausson

2011-12-31T09:09:00.002+01:00

Voorlopig de eerste fietsende componist: Ernest Chausson! En wat meer is: vermoedelijk ook de eerste componist die fietsend het tijdelijke voor het eeuwige wisselde. Chausson kwam in 1899 -dus een jaar voor onze voorlopige titelhouder Edward Elgar leerde fietsen- om het leven, toen hij in een afdaling de controle over het stuur verloor en pardoes frontaal op een muur botste. Exit Ernest Chausson.

Maar voorlopig dus wel de Eerste Fietsende Componist. Proficiat, Ernest!

Mieczyslaw Karlowicz

2011-12-30T08:18:00.000+01:00

Nog een kandidaat voor de titel van Eerste Fietsende Componist: de Pool Mieczyslaw Karlowicz, die leefde van 1876 tot 1909. Karlowicz was jonger dan Elgar en Elgar leerde pas in 1900 fietsen, dus is het mogelijk dat Karlowicz hem voor was. Alleen valt dat, althans op basis van deze niet-gedateerde foto, niet te achterhalen. Jammer.

Andere hobby's van Karlowicz waren natuurfotografie en skiën. En die laatste hobby werd Karlowicz fataal: op 8 februari 1909 vond hij de dood bij een ski-ongeluk in het Tatra-gebergte. Dat maakt Karlowicz natuurlijk interessant vanuit een ander oogpunt: zijn er nog andere componisten die de dood vonden bij het skiën of was Karlowicz althans in deze discipline de primus inter pares? Toch ook weer geweldig interessant.

Fietsende componisten

2011-12-29T08:48:00.003+01:00

Wie was de eerste klassieke componist die wel eens de fiets besteeg? Mogelijk niet de eerste, maar alleszins wel een fervent fietser was Edward Elgar (zie prentje). Van Elgar weten we zelfs vrij precies wanneer hij leerde fietsen. Vriend van de familie Rosa Burley getuigt:

"In the summer of 1900 I went cycling with some cousins to Scotland where we had a thrilling time which was duly reported to Edward by letter. The result was that when I returned to Malvern I found that he had bought a bicycle which he had been taught to ride by Mr Little of Birchwood and on which at the first opportunity he wobbled round to The Mount with the suggestion that I should go for a ride with him.

Elgars overige hobby's waren golf, houtbewerking en scheikunde.

Prentje en verhaal: via Elgar at play.

Voorouderhumor

2011-12-28T08:11:00.002+01:00

In de reeks Ook Onze Voorouders Hadden Gevoel Voor Humor, vandaag: dit merkwaardige prentje van ene Lillian Louisa Pitts (1872-1947): "Pretending I was making the animals at the zoo": uit het fotoalbum getiteld, My summer holiday at Merrigum, Victoria, Australië, c.1915.

Het prentje: via artsearch.

Hoog stemmetje

2011-12-27T08:23:00.000+01:00

Ja, dat komt wel als een schok. Blijken de neanderthalers, die we gewoon zijn als primitieve, diepe keelklanken uitstotende bruten af te beelden, in de realiteit met een hoog stemmetje te hebben gesproken. Het bewijs: dit filmpje uit een BBC-reportage.

Let er op: het duurt niet lang meer of ze vinden een ingevroren neanderthaler die, net toen hij terugkwam van de manicure, door een sabeltandtijger werd verrast en die zich blijkt te hebben verweerd door ferme tikken uit te delen met behulp van zijn uit het fijnste mammoetleder gevlochten herenhandtas.

Het prentje: Neanderthalman Urgh toont neanderthalman Orgh hoe de hippe neanderthalmannen uit Parijs deze lente hun rokken dragen."Aah, Parijs", verzucht Orgh. "Oolala", beaamt Urgh.

Watjes die neanderthalers.

Nieuw leven

2011-12-26T08:31:00.003+01:00

Omdat er van de beloofde strenge winter voorlopig niet zoveel te merken valt, zorgen we dan maar zelf voor de bij de tijd van het jaar passende sfeer: de Koreaanse zangeres Youn Sun Nah geeft nieuw leven aan Rodgers en Hammerstein's My favourite things (filmpje).

Het prentje: via The Museum of Found Photography.

Sterk plan

2011-12-25T09:50:00.003+01:00

Geen zin om vandaag buiten te komen? Hoeft ook niet. Fijn accordeonplaatjes beluisteren! Zoals bijvoorbeeld Lawrence Welk en Myron Floren, die in 1955 een alleszins aparte versie brengen van Muskrat Ramble (filmpje). En in 1958, te gast bij diezelfde Lawrence Welk: Jo Ann Castle in Get Happy (filmpje). En dat laatste lijkt een sterk plan voor de rest van de dag.

(De Lawrence Welk Show kwam tussen 1955 en 1982 wekelijks op de buis. Elke week fijne stukjes accordeonmuziek in prime time. Kom daar vandaag nog maar eens om.)

Uitnodiging

2011-12-24T09:23:00.000+01:00

Daar valt niet zoveel meer aan toe te voegen: uit de tijd -1970- toen we er gemakshalve van uitgingen dat het, om flik te worden, weliswaar niet strikt noodzakelijk was je vader en moeder te hebben vermoord, maar dat het alleszins bij je sollicitatiegesprek zeker ook niet tegen je zou worden gebruikt.

Hara-Kiri prees zichzelf aan als journal bête et méchant. En daar was geen woord van gelogen. Niet veel andere tijdschriften kunnen dat zeggen.

Godsdienstoorlog

2011-12-23T08:05:00.000+01:00

Godsdienstoorlog in het anders zo rustige Beulah, Mississippi. De elkaar flankerende katholieke kerk van Our Lady of Martyrs en protestantse Cumberland Presbyterian Church voerden onlangs een debat op de scherp van de snee over de ziel van de hond. Een debat dat via billboards werd gevoerd. En dat met glans door de katholieken werd gewonnen. De op elkaar volgende prentjes geven de belangrijkste argumenten weer:

De prentjes: via Florilegia.

De genomineerden

2011-12-22T08:04:00.003+01:00

Het wordt stilaan een traditie: 22 december, dus publiceren we de lijst met genomineerden voor de almaar kleiner groeien-Literatuurprijs 2011. Om in aanmerking te komen moeten het boeken zijn die we a) het afgelopen jaar hebben gelezen*, b) die we -uiteraard- de moeite waard vonden en c) die op enige manier de filosofie van deze site belichamen. De genomineerden van dit jaar zijn, in alfabetische volgorde**:

Jorge Luis Borges, Alle Gedichten.

Karl Capek, Oorlog met de Salamanders.

David Eagleman, Sum. Tales From The Afterlife.

Hans Fallada, Alleen in Berlijn.

Martin Gayford, Man with a Blue Scarf. On Sitting for a Portrait by Lucian Freud.

William B. Irvine, A Guide to the Good Life. The Ancient Art of Stoic Joy.

Patrick Leigh-Fermor, A Time of Gifts: On Foot to Constantinople- From the Hook of Holland to the Middle Danube en Between the Woods - The Middle Danube to the Iron Gates.

Audur Ava Olafdottir, Rosa Candida.

Tom Reiss, The Orientalist. In Search of a Man caught between East and West

Jaap Scholten, Kameraad Baron. Een reis door de verdwenen wereld van de Transsylvaanse aristocratie.

Rory Stewart, The Prince of the Marshes: And Other Occupational Hazards of a Year in Iraq.

Wilfred Thesiger, Arabian Sands.

* Het afgelopen jaar betekent tussen 22 december 2010 en 21 december 2011. In totaal gaat het om 155 boeken. Dat aantal kan overigens worden geïnterpreteerd als een ernstig geval van ontlezing: vorig jaar bereikten we een totaal van 173. Een parlementaire onderzoekscommissie zoekt uit wat er fout liep. En daarbij zal geen potje gedekt blijven! Tot op het bot!
** Het volledige juryrapport verschijnt bij de bekendmaking van de winnaar.

Het ware syndicalisme

2011-12-21T07:48:00.001+01:00

Wat was de langste staking aller tijden? Dat was gek genoeg een schoolstaking in Burston, Norfolk, Groot-Brittannië. Die begon in 1914 en stopte in 1939. Op 1 april 1914 -een nogal ongelukkige datum- besloot het lokale schoolbestuur Tom Higdon en Annie Katherine Schollick te ontslaan, omdat ze te links werden geacht. Daarop besloot het overgrote deel van de leerlingen in staking te gaan. De ontslagen leraars begonnen voor zichzelf en gaven, eerst op het dorpsplein en later in een leegstaand gebouw, les aan de stakers. Het schoolbestuur wou van geen toegevingen weten en dus ging de staking door en door en door, jaar na jaar na jaar, met steeds nieuwe generaties leerlingen.

Allerlei linkse organisaties trokken zich de kwestie aan en zamelden geld in om de boetes voor de ouders van de stakende schoolplichtige jongeren te betalen. De staking werd pas stopgezet op 17 augustus 1939, toen Tom Higdon stierf en het alternatieve schooltje de deuren sloot. Daarop gingen de laatste 17 stakende leerlingen dan maar terug naar de officiële dorpsschool.

Niet alleen de duur van de staking spreekt tot de verbeelding, maar vooral het feit dat er destijds gewoon werd besloten om in eigen beheer voor zichzelf te beginnen. Dat, en niet allerlei gedoe over Statuten en Verworven Rechten, is overigens de essentie van het oorspronkelijke syndicalisme: je lot in eigen handen nemen. Niet slecht om die gedachte soms nog eens in overweging te nemen.

(Op het prentje zie je de Burston Strike School, waar destijds de stakende leerlingen les kregen van de ontslagen leraars.)

Portret van een man

2011-12-20T07:33:00.001+01:00

Heinrich Maria Davringhausen (1894-1970) wordt tot de schildersclub van de Neue Sachlichkeit gerekend. Omdat schilderijen uit de Weimartijd -die altijd de nakende ondergang van het avondland in het algemeen en Duitsland in het bijzonder lijken aan te kondigen- nogal populair zijn, zie je ook wel eens werk van Davringhausen. En meestal is dat maar niets. De ene keer wat flauw magisch-realistisch aandoend, de andere keer nogal nadrukkelijk tegen Otto Dix aanleunend. Vaak lelijke kleurcombinaties ook: flets en pastel op één doek samen met harde en schreeuwerige tinten. Niet, dus.

En dan zie je wat Davringhausen vóór Weimar schilderde, dit Portret van een Man, uit 1912-13 bijvoorbeeld. En wat Davringhausen -die op tijd uit Duitsland weggeraakte- later maakte (hier). Dat oogt allemaal vrijer en speelser en lichter. En dan is de vraag: bestond er effectief zoiets als een Weimartijdsgeest, die maakte dat je, onder de indruk van de gebeurtenissen, zwaar-op-de-handse schilderijen produceerde, die zwanger stonden van de Betekenis? Of was het gewoon een mode, waar Davringhausen zich, eenmaal weg uit München of Berlijn, van losmaakte?

Wie zal het zeggen?

Lou de Palingboer

2011-12-19T07:30:00.002+01:00

Wat je ook vaak hoort is dat het geloven in wierdo's iets is van economisch onzekere tijden. Als het crisis is, gaat de redenering, dan zoeken mensen houvast en zijn ze bereid goeroes en andere godsdienstige dwazen te volgen.

Was het maar zo eenvoudig. Mensen zijn, vrezen we, altijd bereid om wierdo's te geloven. Welk soort weer de economische barometer ook voorspelt. In de jaren 1960, toen je werkelijk hard moest zoeken om een werkloze te vinden, toen de levensstandaard van zo ongeveer iedereen er op vooruitging, ja ook toen volgden mensen goeroes en godsdienstige dwazen. Eén van de meer interessante was Lou de Palingboer, voor de burgerlijke stand Lou Voorthuijzen, die op de markt stond met, inderdaad, palingen. Lou had naar eigen zeggen een mystieke ervaring gehad en wel op het strand van de Zuiderzee. Daar zag Lou een ster, terwijl hij de woorden "Zie het teken van de Zoon des Mensen" hoorde. Vervolgens was Lou over een poel van drijfzand gelopen, zonder er in weg te zakken. Het was wel duidelijk: Lou was God. En Lou vond mensen genoeg die dat geloofden. Een miljonair schonk hem een villa. Vrouwelijke geloofsgenoten schonken hem hun lichaam.

Omdat Lou God was, kon hij ook niet sterven. Toen dat in 1968 toch gebeurde, poogden zijn volgelingen hem weer tot leven te brengen door op hem te gaan liggen om hem zodoende warm te houden en urenlang "Lou kom terug!" te roepen. Na enkele dagen werd hij alsnog begraven.

De cultus rond Lou ging door, minstens tot 2005, toen Lou's echtgenote stierf. Die had overigens een sluitende verklaring voor het feit dat Lou, ondanks zijn goddelijke status, toch was gestorven: dat was de schuld van de zondigheid van sommige afvallige volgelingen. De trouwe aanhangers bleven er overigens rekening mee houden dat de onsterfelijk geachte Lou toch nog uit zijn graf zou opstaan.

Het geloven in wierdo's is van alle tijden. Zo zijn mensen.

Hond en/in auto

2011-12-18T08:20:00.000+01:00

Het is misschien maar beter ook, dat honden niet met de wagen rijden. Het probleem met honden is immers dat ze veel te gemakkelijk worden afgeleid. Maar eigenlijk kun je ze dat niet eens kwalijk nemen. Er is ook gewoon zoveel te zien buiten. Honden hebben gelijk.

Ter illustratie: een aandoenlijk filmpje. Honden in de auto. In slo-mo. Vijf minuten puur geluk (filmpje).

Het prentje: via daviddb. Het filmpje: via the daily dish.

Elsie staat met alles

2011-12-17T09:08:00.000+01:00

Wat je Elsie Bolcar moet nageven: ze staat beeldig met een badpak.

En vermoedelijk nog een goed karakter ook. En een warme persoonlijkheid. Ongetwijfeld. Dat zie je.

Het prentje: Elsie Bolcar, New Jersey, 1954, via What makes the pie shops tick.

Elsie Bolcar

2011-12-16T07:50:00.001+01:00

Het prentje: Elsie Bolcar, New Jersey, 1954, via What makes the pie shops tick.

Yep, Elsie Bolcar. Die Elsie. Hoe zou het daar nog mee zijn? Zat ze maar op facebook of twitter. Dan konden we het haar vragen.

Niemand thuis, Blackie

2011-12-15T07:45:00.000+01:00

Black Eyed Dog

A black eyed dog he called at my door
The black eyed dog he called for more
A black eyed dog he knew my name
A black eyed dog he knew my name
A black eyed dog
A black eyed dog.

I'm growing old and I wanna go home
I'm growing old and I don't wanna know
I'm growing old and I wanna go home.

A black eyed dog he called at my door
A black eyed dog he called for more.

Nick Drake, Black Eyed Dog, (filmpje)

Niemand thuis, Blackie. Ga weg. Vort!

Het prentje: via mrkimlizzie.

Boulevard Richard-Lenoir

2011-12-14T07:46:00.001+01:00

Dit moet het dan zijn, 132, Boulevard Richard-Lenoir, het appartementsgebouw waar meneer en mevrouw Maigret wonen. Eerst in een flatje op de derde verdieping, later nemen de Maigrets ook een aanpalend appartement over, waarna er één geheel van wordt gemaakt.

In de stad, maar blijkbaar ook wat rustiger: als het raam openstaat horen de Maigrets "het ruisen van de bladeren aan de bomen" (Maigret komt te laat) en "het gepiep van de mussen" (Maigret en de zakkenroller).

Het prentje: via Murielle Wenger.

Chubby en Fats

2011-12-13T07:33:00.001+01:00

En dan blijk je de hele tijd door het leven te zijn gestapt zonder ooit deze, als je hem doorhebt, zo vanzelfsprekende link te leggen: de artiestennaam Chubby Checker vormt gewoon een doorslagje van die van Fats Domino. Ernest Evans (prentje), kippenplukker uit Philadelphia, was net als zijn idool enigszins aan de mollige kant. Op zoek naar een artiestennaam deed Ernest niet veel moeite: in plaats van "Fats" werd het "Chubby" en in plaats van het gezelschapsspel domino koos hij voor de denksport dammen ("Checker"). Vandaar.

Het volstond, om dat te weten, Nik Cohn's, Awopbopaloobop Alopbamboom, te hebben gelezen. Uit 1969 en ook toen, verneem je, was vroeger beter: nooit werd er mooiere popmuziek gemaakt dan in 1964 en 1965, aldus Cohn. Dat plaatst de dingen in perspectief.

Elektriciteit

2011-12-12T07:52:00.007+01:00

Op school, net als iedereen, geleerd dat elektriciteit iets is met elementaire deeltjes, protonen en elektronen, die -ja, wat precies- alleszins iets doen waardoor, als je op de lichtknop duwt, de lamp begint te branden.

En dan besef je plots dat ze je iets hebben wijsgemaakt. Elementaire deeltjes die de wasmachine doen draaien en maken dat de televisie werkt? Kom nu, dat gelooft toch niemand. Elektriciteit is, zoals het prentje bewijst, gewoon het werk van een reusachtige man die er eigenhandig voor zorgt dat de lampen branden en de espressomachine kopjes koffie levert. Als je er over nadenkt: logisch ook. Een reus, die voor stroom zorgt, daar kun je je iets bij voorstellen. Elementaire deeltjes! Pffff.

Op school maken ze je maar wat wijs. Zonde van de tijd.

Het prentje: via boingboing.

De leeuwenjager

2011-12-11T08:09:00.009+01:00

Het is moeilijk kiezen wie er het indrukwekkendst uitziet: de leeuw of de jager. Edouard Manet (1832–1883) schilderde in 1881 het portret van de ontdekkingsreziger, uitvinder, wapenhandelaar, vuurwerkmaker en jager op groot wild, Eugène Pertuiset.

De kans is groot dat Manet zich daarbij bediende van bovenstaand gefotografeerd portret. Zowel leeuw als jager zien er op die foto veel minder indrukwekkend uit. Wat de leeuw betreft behoeft dat weinig uitleg: het is moeilijk heldhaftigheid uit te stralen wanneer je tot vloerkleed bent gereduceerd. Maar wat is er gebeurd met de jager?

Het heeft wellicht met het leeuwenjagerskostuum te maken. Geschilderd heeft dat, zeker met die grote vergulde knopen en dat witte boordje, iets van de zwart-lakense pakken die de Nederlanders uit de Gouden Eeuw droegen en die je kent van, bijvoorbeeld, de schilderijen van Rembrandt of Hals. Maar gefotografeerd blijkt zo'n pak bijzonder onflatteus. Wat geschilderd nog een interessante plooi lijkt, ziet er op foto bijvoorbeeld al gauw gewoon gekreukt uit.

De moraal: als je de kans ziet, laat je veeleer schilderen dan fotograferen. Of draag alleszins geen zwart-lakens leeuwenjagerskostuum. Of nog beter: hou je ver van het leeuwenjagen. Nergens voor nodig.

(Het verhaal van Manet en de leeuwenjager is door Olivier Rolin tot een roman bewerkt. En die is nu ook in vertaling verschenen.)

Onbekende duim

2011-12-10T08:35:00.001+01:00

"But is one familiar with one's tumbs? I mean if one were suddenly confronted with them, detached as it were, would one recognize them? In looking at my own, they do not somehow seem terribly identifiable. Even two spots under the skin which I think must be ancient wounds involving pen and ink I only notice because of scrutiny, and presumably they must have been there for years. What an abyss I seem to have opened up at my feet? Are they my feet? They are looking rather red and podgy and boneless, and I would just as soon they weren't mine. It is necessary to go into French. Au secours!"

Edward Gorey aan Peter F. Neumeyer, in Floating Worlds. The Letters of Edward Gorey & Peter F. Neumeyer, Pomegranate press, San Francisco, 2011.

Wie Edward Gorey niet kent, kan beter eerst naar de prentjes kijken (hier). Zo, nu weten we waarover we praten. Gorey en Neumeyer maakten samen kinderboeken. En correspondeerden. Wonderlijke brieven. Soms enigszins kop en staart ontberend, maar net daardoor nog wonderlijker. Ze schrijven over de boeken die ze lezen, over tekeningen die ze mooi vinden, over Japan, over pannenkoeken en over, ja, wat niet. Uitermate geweldig is dat ze ook de enveloppes afdrukken waarin Gorey zijn brieven verstuurde (zie prentjes).

En nu gaan we verder lezen.

Vrij lezen

2011-12-09T07:43:00.001+01:00

Net wanneer je denkt, nu is het toch lang geleden dat we nog iets van Dr. Samuel Johnson hebben gehoord, dan is ie er weer. Met vandaag een pleidooi voor vrij lezen:

“A man ought to read just as inclination leads him; for what he reads as a task will do him little good.”

Zoals steeds: spot on, Dr. Johnson.

Het prentje: Dr. Johnson (rechts) op wandel met, uiteraard, de met geen stokken te verjagen James Boswell.

Motty

2011-12-08T07:37:00.002+01:00

Olifanten komen in soorten. De ene soort woont in Afrika, de andere in Azië. De ene soort noemen we dan ook de Afrikaanse olifant (Loxodonta africana), de andere de Indische of Aziatische (Elephas maximus). Niets belet beide soorten om samen voor nageslacht te zorgen. Behalve dan de afstand: in de natuur komen beide soorten elkaar nooit tegen. In de zoo is afstand echter van geen tel meer. En het vreemde is dan ook dat er maar één keer een jong werd geboren uit een ontmoeting tussen vertegenwoordigers van beide soorten.

In 1978 beviel de Aziatische olifant Sheba van een kalfje dat de naam Motty meekreeg (prentje). Vader was een Afrikaanse olifant, Jumbolino. Motty bleek, volgens biologen, in zich eigenschappen van beide soorten te verenigen. Dat beloofde veel goeds. Jammer genoeg stierf Motty al na twee weken, als gevolg van maagproblemen (meer hier).

Ja, sorry, het kan niet alle dagen feest zijn.

Dame van ijzer

2011-12-07T07:56:00.001+01:00

In de reeks Verkeerde Voorkeuren, vandaag: Margaret Thatcher. We gaan daar niet flauw over doen: we kijken met meer dan gewone anticipatie uit naar The Iron Lady, de film over Margarets leven, met -redelijk fantastisch vooruitzicht- Meryl Streep als Margaret haarzelve (prentje). Voor wie net als wij ongeduldig wordt, alvast twee trailers (kort en langer).

We blijken overigens niet de enige te zijn met die verkeerde voorkeur. Christopher Hitchens is van dezelfde overtuiging. In een bespreking in de London Review of Books van een boek over, jawel, spanking (!) laat hij, wat de aard van zijn gevoelens betreft, wel heel erg in zijn kaarten kijken. Hij beschrijft een merkwaardige ontmoeting met Mrs. T:

On one point of fact, too abstruse to detail here, I was right (as it happens) and she was wrong. But she would not concede this and so, rather than be a bore, I gave her the point and made a slight bow of acknowledgment. She pierced me with a glance. ‘Bow lower,’ she commanded. With what I thought was an insouciant look, I bowed a little lower. ‘No, no – much lower!’ A silence had fallen over our group. I stooped lower, with an odd sense of having lost all independent volition. Having arranged matters to her entire satisfaction, she produced from behind her back a rolled-up Parliamentary order-paper and struck – no, she thwacked – me on the behind. I reattained the perpendicular with some difficulty. ‘Naughty boy,’ she sang out over her shoulder as she flounced away. Nothing that happened to the country in the next dozen years surprised me in the least.

Radiografisch bestuurd

2011-12-06T07:28:00.003+01:00

Wowie! Een radiografisch bestuurde speelgoedbus! Die goede Sint, toch.

(Zo meteen even bellen naar het werk dat we vandaag jammer genoeg niet kunnen komen. Wij zijn, wat zullen we ze zeggen, euh, een Beetje Ziekjes. Kuch. Hoest. Ja, dat klinkt wel overtuigend.)

Wowie! Een radiografisch bestuurde speelgoedbus! En een hele dag om alle mogelijkheden ervan uit te testen. Wowie!

Het prentje: via Nationaal Archief.

Edward Makuka Nkoloso

2011-12-05T07:52:00.002+01:00

De geschiedenis wordt geschreven door de overwinnaars. En dus gaat het, als de geschiedenis van de ruimtevaart wordt belicht, altijd maar weer over Russen en Amerikanen. Maar daardoor vergeten we de pioniersrol van Zambia.

Inderdaad, in 1964 richtte Edward Makuka Nkoloso, leraar wetenschappen op een Zambiaanse middelbare school, zich tot de wereldgemeenschap. Hij had een revolutionaire nieuwe technologie bedacht, waardoor reizen naar de maan en, in één beweging, naar Mars, kinderspel was geworden. Hoe de technologie precies werkt kunnen we niet uitleggen, maar volgens de Lusaka Times (meer hier) kwam het neer op:

"using a catapult-inspired “firing system” to send a 10×6 aluminum and copper rocket holding ten Zambians and a 17-year-old African girl (and her cat) to Mars".

Nkoloso ging er van uit dat hij in 1965 al op de maan kon zijn: "All he needed was $700 million from UNESCO to fund the project".

Die 700 miljoen kwam er natuurlijk niet. Daar zullen Russen en Amerikanen wel een handje in hebben gehad. Het Zambiaanse ruimtevaartprogramma zag er nochtans veelbelovend uit, aldus opnieuw de Lusaka Times:

"In a newspaper editorial, Nkoloso claimed to have studied Mars for some time from telescopes at his “secret headquarters” outside Lusaka, and announced that the planet was populated by primitive natives. (He graciously added that his missionaries would not force the native Martians to convert to Christianity.)"

Dat krantenartikel staat overigens boven dit stuk afgedrukt, ten behoeve van wie geïnteresseerd is in de échte ruimtevaartgeschiedenis.

(We werden op het Zambiaanse ruimtevaartprogramma geattendeerd via Futility Closet. Waarvoor uiteraard dank.)

Dr. Socrates

2011-12-04T09:15:00.009+01:00

In de reeks Jeugdhelden Waar Het Slecht Mee Afliep, vandaag Sócrates Brasileiro Sampaio de Souza Vieira de Oliveira, zeg maar Socrates.

Socrates was de briljante aanvallende middenvelder van het Braziliaanse nationale team in de tweede helft van de jaren 1970 en de vroege jaren 1980. Socrates straalde natuurlijk gezag uit, op het veld en daarbuiten. Socrates combineerde zijn voetballoopbaan niet alleen met een opleiding tot geneesheer, maar bovendien nam hij ook deel aan de strijd tegen de dictatuur in zijn land. Socrates slaagde er zelfs in zijn collega's voetballers -niet echt een gepolitiseerde beroepsgroep- op het veld T-shirts te laten dragen die opriepen tot het herstel van de democratie. Socrates dweepte met Castro, Guevara en John Lennon. Het was, in die tijd, moeilijk geen fan te zijn van Socrates.

En later lees je dan dat diezelfde Socrates, die zo ongeveer het dichtst leek te benaderen wat je als jongen ook wel had willen worden, zijn hele loopbaan met een drankprobleem had af te rekenen. En dat hij later, als dokter, ook stevig bleef doordrinken en daardoor vakkundig zijn lever en zijn algehele fysieke conditie om zeep hielp. In augustus dit jaar werd hij dringend opgenomen in het ziekenhuis voor een maagbloeding (BBC, 27.08.2011) en deze week werd hij opnieuw in kritieke toestand het hospitaal binnengebracht omwille van een darminfectie (Voetbal International, 3.12.2011).

Voor het geval het -laat ons hopen van niet- slecht afloopt met Socrates, wat filmpjes: Socrates scoort op het WK van 1982 tegen de USSR (filmpje) en tegen Italië (filmpje).

La Petite Aroma

2011-12-03T08:14:00.002+01:00

En terecht natuurlijk, dat bezwaar. Het moet een beetje van twee kanten komen: een bordeel naast de kerk en iedereen zou zeuren. Om het met een vergelijking uit de kerkelijke sfeer samen te vatten: gelijke monniken, gelijke kappen.

Voor wie wel eens in Sydney komt: de website van La Petite Aroma (interessante naam, overigens) is weliswaar nog in aanbouw, maar ze verzekeren potentiële klanten nu al dat je er meisjes van alle continenten kunt ontmoeten. Vrede en vriendschap onder de volkeren: daar kun je niet tegen zijn.

Het krantenbericht: via criggo.

Darwin's wormen

2011-12-02T07:57:00.001+01:00

Er is zoveel dat Darwin sympathiek maakt. Neem nu bijvoorbeeld Darwin's verhouding tot de eenvoudige worm:

"Darwin, charmingly, kept pots of worms in his study in order to carry out experiments on them. He tried to discover for instance whether they were sensitive to light and sound. Darwin would wander into his study and play a succession of musical instruments to the worms and observe their reactions. He records that the worms took no notice 'of the deepest and loudest notes of a bassoon', and he concludes that they are deaf. He was also found to be playing a C on the piano to ascertain if they reacted to vibrations."

Tom Hodgkinson, Brave Old World. A Practical Guide to Husbandry, or the Fine Art of Looking After Yourself, Hamish Hamilton, Londen, 2011.

Orwell's kippen

2011-12-01T07:36:00.000+01:00

Ach, moet je maar denken, het is overal iets. Zo legden bijvoorbeeld George Orwell's kippen niet zoals van hen werd verwacht. En dat zat Orwell blijkbaar hoog, vermits de tegenvallende eierenproductie het enige was dat hij in de laatste week van november 1938 in zijn dagboek noteerde:

22.11.38: Two eggs.
23.11.38: One egg.
25.11.38: Two eggs.
28.11.38: One egg.
29.11.38: Two eggs.
30.11.38: One egg.

Uit: George Orwell, Diaries, Londen, Harvill Secker, 2009.

Piraat Bob

2011-11-30T07:43:00.001+01:00

Waarom toch altijd weer die George Harrison vragen lezers zich wel eens af. Wel, dat zich afvragende lezers, hierom bijvoorbeeld: George Harrison te gast in de show van Eric Idle. (filmpje).

George Harrison als Pirate Bob, zoals je in de aftiteling kunt lezen.

Het prentje: George Harrison en Eric Idle, fijne mensen.

Beethoven voor olifanten

2011-11-29T07:49:00.001+01:00

Paul Burton zeulde zijn piano helemaal de bergen van Kanchanaburi (Thailand) in om vervolgens Beethoven te spelen voor blinde en gepensioneerde olifanten (filmpje). Het hele bericht is na te lezen in de Chiangrai Times.

Paul said: ‘It was a 50th birthday present to myself, my wife and I have been working with blind elephants for many years, and I thought it might be something they would enjoy to listen to.

Zo'n mens verdient de hemel.

Gerrit Noordzij

2011-11-28T07:50:00.001+01:00

Spectaculair onspectaculair, zo kun je de boekontwerpen van Gerrit Noordzij omschrijven. Sinds jaar en dag verzorgt Noordzij de boeken van uitgeverij Van Oorschot. Op het eerste gezicht zien alle Noordzij's er hetzelfde uit. Als je beter kijkt is het iedere keer, met precies dezelfde elementen, toch weer net helemaal anders. Noordzij is uiteraard het meest bekend van de Russische Bibliotheek van Van Oorschot: boeken die het dichtst het ideaalbeeld benaderen van hoe boeken er moeten uitzien.

En nu heeft Gerrit Noordzij de Laurens Janszoon Costerprijs gewonnen, de tweejaarlijkse oevreprijs voor wie veel goeds heeft gedaan voor het boek. Gefeliciteerd, natuurlijk.

Mooi is dat ze in de krant (De Volkskrant, 26.11. 2011) nog even een fantastisch citaat van Gerrit Noordzij onder de aandacht brengen: "Alles dat belangrijk is heeft een kleine oplage". Zo is het maar net.

Het prentje: voor wie, als gevolg van een ernstige oogziekte of omwille van levenslange ballingschap in de Gobiwoestijn, nog nooit boekontwerpen van Noordzij heeft gezien, bij wijze van voorbeeld, Noordzij's eigen boekje De handen van de Zeven Zusters. Noordzij's typografie bouwt overduidelijk voort op het handschrift. Noordzij is ook handschriftdeskundige: zo bestudeerde hij een 15de eeuws kloostermanuscript en ontdekte dat er destijds minstens zeven verschillende zusters aan hebben meegeschreven. Dat soort dingen wil een mens gewoon weten.

Derde been

2011-11-27T09:31:00.000+01:00

Indrukwekkende voetbalwijsheid van Christoph Daum, de nieuwe trainer van Club Brugge: ‘Wenn der Kopf richtig funktioniert, dann ist er das dritte Bein' – Als het hoofd goed werkt, dan is dat het derde been (De Standaard, 26.11.2011).

En dan moet je natuurlijk onwillekeurig denken aan het onsterfelijke Jake the Peg (with an extra leg): helemaal uit 1969, Rolf Harris (filmpje).

Adam Smith spreekt

2011-11-26T08:23:00.007+01:00

Pamela Holvoet, onze redacteur economie, is er gisteren via paranormale weg in geslaagd in contact te treden met de geest van Adam Smith, de grootste der economen. De verbinding was niet zo goed en bovendien stond in het hiernamaals pizza op het menu en dan is het altijd dringen in de kantine en dus had Adam Smith niet zoveel tijd, maar, gevraagd naar zijn mening over de eurocrisis en de ratingverlaging van België, liet de auteur van The Wealth of Nations zich ontvallen:

All money is a matter of belief.

En dat is, als je er over nadenkt, inderdaad de essentie van de zaak.

Bedankt Pamela en bedankt natuurlijk ook Adam. En laat de pizza smaken!

Het prentje: de steen die de vermoedelijke begraafplaats van Adam Smith markeert, Canongate Kirkyard, Edinburgh.

E Pluribus Unum

2011-11-25T07:39:00.001+01:00

We hebben gewacht tot na Thanksgiving om dit bericht met de wereld te delen, kwestie van onze Amerikaanse vrienden niet te schofferen op wat voor hen zo goed als een nationale feestdag is. Waarover gaat het? Over de Amerikaanse nationale spreuk: E Pluribus Unum, of "uit velen, één".

Waar komt die spreuk vandaan? Onwillekeurig verwacht je dan één of ander klassiek traktaat of één van de grote Romeinse redenaars. Bijna goed. De Amerikaanse nationale leuze komt uit een ... Romeins keukenrecept. Uit het recept voor een soort van pesto, om precies te zijn:

'E Pluribus Unum' is likely derived from a recipe found in a once famous poem often attributed to Virgil, 'Moretum'. The poem describes a farmer making something rather like pesto: he pestles together cheese and garlic and herbs and oil, and sees that, though the whole is something quite new, each little green or cheesy bit doesn't completely blend in but keeps its own character. Out of many, one - without betraying the many." (New Yorker, 21.11.2011)

Het prentje: een échte Romeinse kleurplaat. Afprinten op groot formaat en vanavond met de kleurpotloden aan de slag. Leuk!

Peregrine Carruthers

2011-11-24T06:51:00.001+01:00

Wat dan weer minder mensen weten dan je zou verwachten:

"Ian Fleming, both a secret agent and a bird-watcher, borrowed the name James Bond from the author of a manual called 'Birds of the West Indies'". (The New Yorker, 24.10.2011)

Meer over de ornithologist in kwestie: hier.

Over die naamkeuze verklaarde Fleming: "I wanted the simplest, dullest, plainest-sounding name I could find, and 'James Bond' was much better than something more interesting, like 'Peregrine Carruthers.' Daar is natuurlijk wel iets van. "The name is Carruthers. Peregrine Carruthers" klinkt inderdaad enigszins, eh, anders.

Regeringswerk

2011-11-23T06:45:00.014+01:00

Als een kwestie zo complex wordt dat het lijkt alsof je er nooit meer uitgeraakt, kan het de moeite zijn om de vraag te stellen: waarover gaat het eigenlijk ook al weer? Zo bijvoorbeeld: zo'n regering, wat moet die eigenlijk doen? Sydney Smith (1771-1845), Engels publicist, vatte destijds, ten behoeve van vermoeide onderhandelaars, kernachtig samen wat de essentie van het regeringswerk is:

"What is the object of all government? The object of all government is roast mutton, potatoes, claret, a stout constable, an honest justice, clear highways, a free chapel." (Geciteerd in A.N. Wilson, The Victorians, Londen, 2002.)

Dat, vrienden regeringsonderhandelaars, is de kern van de zaak. En nu weer aan de slag!

Het prentje: Henry Perronet Briggs, Sir Sydney Smith, 1840. Sydney Smith is overigens ook de auteur van een recept voor salad dressing op rijm! (hier)

Waaslandwolf

2011-11-22T06:38:00.004+01:00

Altijd leuk wanneer je weer iets hoort van een oude bekende: de Waaslandwolf is weer opgedoken (De Morgen, 21.11.2011).

Navraag leert echter dat achter dit nieuwsbericht een klein familiaal drama schuilgaat. Nadat ze al een tijdje iets moois hadden met elkaar, waren de Waaslandwolf en de Ardense Zwarte Panter uiteindelijk gaan samenwonen (meer hier). Dat ging een hele tijd goed, tot de relatie spaak liep op de afkeuring vanwege de omgeving. Nogal wat andere zwarte panters vonden het maar niets dat hun Ardense collega samenhokte met een niet-soortgenoot. De voortdurende roddel en achterklap eisten hun tol. "Je kunt wel blijven zeggen, we trekken ons er niets van aan, maar op den duur ben je de hele tijd bezig met elkaar uit te leggen dat je je er niets van aantrekt. Dat is geenszins bevorderlijk voor de relatie", aldus de Waaslandwolf. "We blijven goede vrienden, maar we willen even wat afstand nemen en elkaar de ruimte geven om de dingen op een rijtje te zetten", verklaarde de Ardense Zwarte Panter.

Toch jammer dat er nog zoveel misverstanden en vooroordelen bestaan tussen de verschillende diersoorten.

Het prentje: Eugène Verboeckhoven (1798-1881), De wolf, z.j.

Robinsokken

2011-11-21T07:41:00.001+01:00

Jammer genoeg uitverkocht: deze werkelijk fantastische Robinsokken (prentje). Bemerk de zorg voor detail: de kleine cape's achteraan. Zoals de verkoper terecht opmerkt: These are truly unique items that accompany perfectly a Robin costume (hier).

Hier resten slechts afgunst en spijt. Het leven mét Robinsokken valt, kan men zich voorstellen, te prefereren boven het leven zonder Robinsokken.

Jammer, maar helaas.

Koken met Streisand

2011-11-20T08:32:00.002+01:00

Een kookboek voor en door singers and swingers! Dat kan alleen maar geweldig zijn. In 1967 vroeg Barbara Ashley de Hippe Mensen van die dagen naar hun favoriete recepten. En daar maakte ze een boekje van. Hoe lusten de Rolling Stones hun hotdogs? Wat is de favoriete soep van Doctor Spock? En, op het prentje afgebeeld: hoe maakt Barbara Streisand koffie-ijskreem?

Wie op het prentje klikt krijgt in leesbaar formaat Barbara's recept. Opmerkelijk: Barbara lust nog het liefst een pretzel bij haar koffie-ijskreem. It takes every kind of people.

Meer: hier. Barbara Ashley, Singers and Swingers in the Kitchen: alleen nog antiquarisch te bestellen.

Knelpuntberoep

2011-11-19T08:47:00.001+01:00

Ook dit is globalisering: de laatste traditionele Sikhkrijger woont in het Britse Wolverhampton, van waaruit hij hoopt de aloude vechtkunst Shastar Vidiya door te geven aan een nieuwe generatie. De vierenveertig jarige Nidar Singh Nihang (prentje), die nu gewoon in de fabriek werkt, leerde destijds in de Punjab de vechttechnieken van de oude meesters. En nu is Nidar Singh Nihang de voorlopig laatste gurdev (leraar) in de Baba Darbara Singh Shastar Vidoya Akhara-traditie die teruggaat tot 1661.

Gurdev in de Baba Darbara Singh Shastar Vidoya Akhara-traditie: een knelpuntberoep, als het ware.

Wie geïnteresseerd is om de zaak verder te zetten, kan Nidar Singh Nihang contacteren (meer hier). Je moet het er dan wel voor over hebben om te verhuizen: ”I will teach them here in my home in the Midlands so they will have to travel here”, aldus Nidar Singh Nihang. Maar dat kan, in dit tijdperk van globalisering, geen probleem zijn.

Een gevoelig onderwerp

2011-11-18T08:46:00.001+01:00

Neen, we gaan de gevoelige onderwerpen niet uit de weg: vandaag een uiterst heikel thema, honden en islam. Azadeh Moaveni probeerde in Teheran een hond te houden. Maar dat was buiten de Iraniërs gerekend, die daar de grens trokken:

Over the past fifty years, most Iranians had managed to shake off many of the conservative beliefs that had been ingrained in them for generations: the belief that music was haram (Islamically forbidden), that alcohol was “Satan’s piss,” that a woman who didn’t cover her hair lacked virtue. Dogs, however, resisted this cultural normalization. Perhaps Iranians’ native moral flexibility, their inexorable march toward the modern world and its moderate norms, made accepting these other former sins inevitable. But dogs weren’t as essential to the pleasures of daily life as music or booze or sex, and they remained taboo, even in an Iran where mullah princes raced Lamborghinis down Vali Asr Boulevard and sons and daughters of devout merchants flirted on Facebook.

Meer hier. Mohammed was meer een cat person merkt de auteur op. Dat heeft het voor de lokale Blackies en Fikkies verpest. Jammer. Ze weten niet wat ze missen, daar in Iran en omstreken. Wij wel.

(Het prentje: via Simms54)

Donderdag

2011-11-17T06:35:00.000+01:00

Er zijn niet zoveel schilderijen die een specifieke dag van de week tot onderwerp hebben. Voor ons moderne mensen is dat ook nogal wiedes: de ene dag is de andere. Werken, werken, druk, druk. En het weekend: dingen doen, druk, druk, het moet vooruitgaan.

Vroeger had elke dag van de week zijn eigenheid. Een dag om te wassen, een dag om de straat te schuren, een dag om, zoals op het prentje, te vissen. Jezus stierf op een vrijdag en dus werd er die dag geen vlees gegeten. En daarom diende er op donderdag te worden gehengeld, zoals de op het schilderij afgebeelde Franciscanen doen.

De schilder, Walter Dendy Sadler (1854-1923), beeldde wel vaker humoristische taferelen uit het kerkelijke leven af. En die schilderijen vonden gretig aftrek: ook toen werd blijkbaar al enigszins nostalgisch teruggekeken op een tijd toen elke dag van de week zijn eigenheid had. Sadler gaf dit werk uit 1880 als titel mee: Tomorrow will be Friday. Maar dat werd al gauw afgekort tot, inderdaad, Thursday. Ook toen moest het vooruitgaan.

Dat moet lukken

2011-11-16T07:46:00.001+01:00

We blijven nog even in de sfeer van taart en gebak. Gisteren de indrukwekkende taarten van Wayne Thiebaud, die we daarmee een gelukkige verjaardag wensten. Vandaag de eveneens tot de verbeelding sprekende Cherry Pie (1962) van Roy Lichtenstein.

En deze keer ter ere van onszelf: wéér jarig. Net als vorig jaar deze tijd. Dat moet lukken!

Wayne Thiebaud is jarig

2011-11-15T06:37:00.001+01:00

En vandaag roepen we allemaal samen Gelukkige Verjaardag! voor Wayne Thiebaud, de maker van het vermoedelijk meest de appetijt opwekkende schilderij ooit: Pies, Pies, Pies uit 1961.

Een filmpje waarin Wayne uitlegt waarom het schilderen van taarten bijzonder prettig is: hier. "If we don't have a sense of humor, we lack a sense of perspective". Inderdaad.

Zenvisserij

2011-11-14T06:45:00.005+01:00

Wilfried Dekelver uit Boortmeerbeek, hier afgebeeld met zijn echtgenote Arlette, is één van de weinige Vlaamse zenvissers. Na jarenlange studie bij de belangrijkste Japanse zenvissers, heeft het zenvissen voor hem geen geheimen meer heeft. Voor ons echter wel, dus vroegen wij Wilfried een woordje uitleg.

Wilfried, zenvissen, wat moeten we ons daar bij voorstellen?
U moet zich daar helemaal niets bij voorstellen. Niets moet.
Eh, interessante gedachte, Wilfried, maar wat houdt het zenvissen precies in?
Het zenvissen houdt, zoals alle dingen, niets in dan wat wij er ons bij voorstellen.
Ik kan er me niets bij voorstellen...
Dan ben je heel erg goed bezig. Het heeft mij jaren gekost om zo ver te geraken.
Ik bedoel: wat doet een zenvisser?
Een wafel gaan eten. Of een pannenkoek. Of, als het heel warm is, een ijskreem.
Maar dat kan u toch ook zonder te gaan vissen?
Inderdaad.
Maar waarom dan eerst gaan vissen?
Jij bent echt heel erg goed bezig. Mij heeft het jaren gekost om de fase van het eerst gaan vissen over te slaan en direct voor de wafel te gaan.
Dank u voor dit, eh, intrigerende gesprek, Wilfried. Over naar de studio.
Kom Arlette, we gaan een wafel eten.

Het prentje: via What Makes The Pie Shops Tick. Meer over zenvissen: hier.

De Martianen

2011-11-13T08:57:00.001+01:00

Schilder Jan Cox verbleef in 1955 in Italië en maakte regelmatig stukjes over wat hij zag en meemaakte. Cox constateert dat de Italianen geweldig bijgelovig zijn: "De Italiaan is in voortdurende verwachting van mirakelen, en iedere gelegenheid, die zich aanbiedt om een nieuw steunpunt van hoop in het leven te roepen grijpt hij aan." En dan deze opmerkelijke observatie:

"Grote verwachtingen koestert men over de Marsbewoners. De mogelijkheid van een eventueel ontsnappen aan onze planeet, dit aardse tranendal, brengt de fantasie in werking. De Martianen zijn hier zeer aanwezig, alhoewel dit natuurlijk gepaard gaat met vrees en verlangen tegelijkertijd. Dikwijls wordt het gehele verkeer gestremd, omdat allen in de lucht staan te staren, druk wijzende naar onzichtbare dingen of een verloren balonnetje."

Uit Jan Cox, Indrukken van Rome, Gent, Liberaal Archief, 2008.

Koken met Orwell

2011-11-12T08:47:00.001+01:00

In de reeks Koken met Orwell leren we vandaag hoe we echte Engelse saffron buns maken. De buns in kwestie zijn meer dan een beetje verwant met de Gentse mastellen, maar in het eengemaakte Europa doen we daar niet kleinzerig over.

Orwell hield nog het meest van de dingen die hij met de traditionele Engelse keuken associeerde. Voor niet-Engelsen lijkt dat niet meteen een aanbeveling: bonen in tomatensaus op zwartgeblakerde toast, denken wij dan. Engelsen zien dat anders, zoals Orwell beschreef in zijn essay In Defense of English Cooking.

Het traditionele Engelse eten, waarvan Orwell de teloorgang betreurt, blijkt toch vooral comfort food. Dingen die je in een koude en harteloze wereld een warm gevoel geven. Engelsen van Orwells generatie en komaf zaten het grootste deel van hun jeugd op kostschool, dat verklaart veel.

Anyway, deze week gaven ze in de Guardian het recept voor saffron buns à la Orwell. Hier vind je het recept. Op uw gezondheid! Of zoals de Engelsen zeggen: Up yours!

(Het prentje: Wallington, 1939. En als wat Orwell klaarmaakte niet zo'n succes bleek, was er altijd nog Muriel, de geit. Die lustte alles.)

Oorlogspoëzie

2011-11-11T08:14:00.000+01:00

"At no other time in the twentieth century has verse formed the dominant literary form, as it did in World War I and there are those who argue that English poetry 'never got over the Great War'. It was no different in Germany where, according to one estimate, some 2 million war poems were written in the German language during the course of the war, and where in August 1914, 50.000 poems were written every day. Five hundred were submitted to newspapers every day and one hundred printed."

Uit: Peter Watson, The German Genius. Europe's Third Renaissance, Second Scientific Revolution and the Twentieth Century, Londen, 2010.

Het prentje: via drakegoodman.

Poststaking

2011-11-10T06:19:00.001+01:00

Leuk veel aandacht voor één van onze helden, George Harrison. Niet alleen is er een door Martin Scorcese gemaakte documentaire die, hopelijk, binnenkort ook hier is te zien, bovendien is er het op de documentaire gebaseerde boek, Living In The Material World.

Harrison had vaak tegenslag in zijn carrière. Toen in 1971 zijn mogelijk beste album verscheen, All Things Must Pass, strandde dat officieel op de vierde plaats in de LP-charts, waarna het roemloos uit de top tien verdween. Officieus wist iedereen dat dat niet kon: er moest iets mis zijn met de wekelijks gepubliceerde verkoopcijfers. Pas vijfendertig jaar later werd dat rechtgezet:

In 2006, the Official UK Charts company changed their records to show that it was number one for eight weeks. This was because there had been an eight week postal strike when the album had originally been on the charts, and there was a delay in getting data from record retailers, (Bron: wikipedia).

Afsluitend in stijl: George Harrison, My Sweet Lord (filmpje).

Expo 1967

2011-11-09T06:41:00.002+01:00

Kijk eens goed naar het prentje hierboven. Lijkt dat niet sprekend op ongeveer elk stadsvernieuwingsproject waarmee men het afgelopen decennium geprobeerd heeft havensteden nieuw leven in te blazen? Of je nu in Rotterdam, Londen, Antwerpen, Hamburg of Marseille komt: steevast zie je hetzelfde. Waterpartij, artistiek aangeklede betonnen dozen en flink veel trappen en hoogteverschil: dat geeft reliëf en vult de ruimte.

Het bovenstaande prentje is genomen op de Wereldtentoonstelling van 1967 in Montreal. En dat leert ons weer iets. In al die hypercreatieve architectenbureaus, waar ze zweren bij originaliteit en inventiviteit, is er gewoon iemand aan de slag die prentjes knipt uit oude tentoonstellingscatalogen en die vervolgens aan de jongste bediende geeft om over te tekenen, waarna de Wereldberoemde Architect er zijn/haar handtekening onder zet.

Hieronder nog een keer het toch wel tot de verbeelding sprekende Venezolaanse paviljoen, van de hand van Carlos Raul Villaneuva, dat je op het eerste prentje in de verte zag.

El Madhouse

2011-11-08T06:28:00.000+01:00

Wie zou er niet graag een avondje uithangen in een club die El Madhouse heet? En zeker als Red Norvo (prentje) voor de muziek zorgt. In 1958 wisten ze wel wat uitgaan was (filmpje).

Liefdesverklaring

2011-11-07T06:06:00.002+01:00

Liefdesverklaring

Ik houd zo van die donkre burgerheren
Die langzaam wandlen over 't Velperplein
In deze koele winterzonneschijn:
De dominee, de dokter, de notaris
En 't klerkje dat vandaag wat vroeger klaar is.
Maar 't kan verkeren.

Zo onmiskenbaar ziet men aan hun kleren
Dat zij rechtvaardig zijn, terwijl de plicht
Die eedle lijnen groefde in hun gezicht:
De dominee, de dokter, de notaris,
Drievuldig beeld van al wat wijs en waar is.
Maar 't kan verkeren.

Op aarde valt voor hen niets meer te leren,
Zij zijn volkomen gaaf en afgerond,
Oud-liberaal, wantrouwend en gezond:
De dominee, de dokter, de notaris,
Voor wie de liefde zelfs zonder gevaar is.
Maar 't kan verkeren.

Zij gaan zich nu voorzichtig laten scheren,
Om daarna, met ervaring en verstand,
Een glas te drinken op het heil van 't land:
De dominee, de dokter, de notaris.
'k Weet geen probleem dat hun na zes te zwaar is.
Maar 't kan verkeren.

Ik houd zo van die zindelijke heren,
Levende monumenten op het plein
In deze veel te heldre winterschijn:
De dominee, de dokter, de notaris,
Die denken dat uw dichter niet goed gaar is.
Maar 't kan verkeren!

Uit: Jan Greshoff, (1888-1971), Gedichten 1907-1934.

Het prentje: Greshoff getekend door E. du Perron, 1927.

Red Fikkie!

2011-11-06T08:49:00.000+01:00

Allemaal snel een abonnement op National Lampoon of Fikkie gaat er aan! Haal de portemonnee boven! Red Fikkie!

Het prentje: via b.creative, alwaar ze de allerbeste tijdschriftcovers ever hebben uitgezocht.

Beringstraat

2011-11-05T08:51:00.005+01:00

Na de dood van Stalin manoeuvreerde Lavrentiy Beria zich in poleposition om leider van de Sovjet-Unie te worden. Maar al snel werd Beria door de andere potentaten ten val gebracht en gedood. Exit Beria.

"Not long afterwards, everyone who possessed a copy of the Soviet Encyclopedia, the Soviet equivalent of the Encyclopedia Brittannica, got a letter instructing them to cut out the entry on Beria and replace it with a new one, enclosed with the letter, on the Bering Strait. The two entries were exactly the same length."

Uit: Mary-Kay Wilmers, The Eitingons. A Twentieth-Century Story, Faber and Faber, Londen, 2009.

Over dit boek: een nogal wonderlijke familiegeschiedenis. Een deel van de Eitingons ontvlucht het Rusland van de Revolutie, maar wordt wel de exclusieve invoerder van nertsen uit de Sovjet-Unie. Een ander deel blijft in Rusland en eindigt aan de top van de Russische geheime dienst. (Eén van de Sovjet-Eitingons organiseert in Mexico de moord op Trotsky.) Wilmers, zelf uit het Amerikaanse deel van het Eitingon-geslacht stammende, spit de familiegeheimen uit. Stonden, tijdens de Koude Oorlog, de twee takken van de familie met elkaar in contact? Spioneerden de westerse Eitingons voor de Sovjet-Unie? Omdat cruciale archieven ofwel gesloten zijn, ofwel vernietigd, vindt Wilmers geen antwoorden. Maar de geschiedenis van de twee takken van de familie blijkt wel een uiterst geschikte kapstok om de geschiedenis van de twintigste eeuw aan op te hangen.

Onverschilligheid

2011-11-04T07:38:00.001+01:00

Het moment waarop je beter je valies pakt: wanneer je merkt dat de aanbedene volstrekt onverschillig tegenover je staat.

Nog een laatste keer proberen of je hem/haar misschien nog kwaad krijgt? Zolang er ruzie wordt gemaakt is er immers hoop: Dans tes yeux je vois mes yeux t'en as d'la chance / Ca te donne des lueurs d'intelligence. Geen reactie? Dan maar de valies, nieuwe avonturen tegemoet.

All the way from 1959: Serge Gainsbourg, Indifférence (kort filmpje hier; het volledige liedje vind je hier).

Niets zo gek

2011-11-03T07:44:00.001+01:00

Niets zo gek of iemand heeft het ooit al wel eens uitgeprobeerd. Het is al behoorlijk bijzonder om met auto of moto tegen hoge snelheid rondjes te rijden in een reuzenton. Maar het wordt pas helemaal speciaal als je dat doet met, bijvoorbeeld, een leeuw in je side-car (prentje).

Niets zo gek of iemand heeft het ooit al wel eens uitgeprobeerd: (filmpje)

Prentje en bericht: via Arbroath.

Uitleenbibliotheek

2011-11-02T07:52:00.001+01:00

Eén van de meer intrigerende en tegelijk hoopvol stemmende aspecten van de Occupy Wall Street-beweging, is het gegeven dat de actievoerders vrijwel onmiddellijk zijn begonnen met een uitleenbibliotheek. Dat is onverwacht, want je denkt: jonge mensen, grootgebracht met allerhande elektronisch spul, die hebben niets meer met boeken.

Dat blijkt fout gedacht, aldus Barbara Fisher, zelf beroepshalve bibliothecaris. Meer nog: de activisten vinden spontaan het concept bibliotheek opnieuw uit, met uitleenprocedures en regels over hoe je zorg moet dragen voor de collectie.

Fisher merkt op dat het hele concept uitleenbibliotheek eigenlijk ingaat tegen de heersende mores van deze tijd, waarin je geacht wordt ervan uit te gaan dat iedereen alleen maar aan zichzelf denkt en dus niet te vertrouwen is. But these spontaneous libraries say otherwise. People want to share. It's a democratic impulse. It's one we need to preserve and encourage, besluit Fisher (meer hier).

Het prentje: via Culture War Reporters.

Het eerste miljoen

2011-11-01T08:04:00.014+01:00

Ja, toch weer een memorabele dag gisteren. Bij het afsluiten van de maand oktober overschreden we voor het eerst de kaap van de 5000 lezers. Dat is dan ook weer een goed bewaard geheim dat er geen meer is: 5058 lezers per maand, c'est nous. Dat aantal stijgt overigens voortdurend. En, weten de regelmatige bezoekers van deze site beter dan wie ook, het gaat bovendien ook nog eens om een bijzonder hoogstaand publiek. Meerwaardezoekers, onze lezers. Van de eerste tot laatste.

Nijvere ondernemers, die toegang zoeken tot deze uitermate exclusieve markt, kunnen zich voortaan gewoon bij ons melden. In ruil voor een gepaste financiële vergoeding zijn we bereid hun producten te testen en vervolgens onder de aandacht te brengen van ons fijnbesnaard publiek.

Het eerste miljoen verdienen is altijd het moeilijkste, beweren rijkaards. Dankzij onze geweldige lezers en de hierboven beschreven nijvere ondernemers hopen we het verdienen van dat eerste miljoen aanzienlijk te vergemakkelijken.

Het is niet voor ons, het is voor onze portemonnee.

Het prentje: P.T. Barnum, The Art of Money-Getting; or, Hints and Helps How to Make a Fortune, 1880.

Spookhuis

2011-10-31T06:59:00.000+01:00

When we look for the mind, we can't find any shape, or color, or form. This mind that we identify as the self, controls everything we do. Yet it can't actually be found — which is somewhat spooky, as if a ghost were managing our home. The house seems to be empty, but all the housework has been done. The bed has been made, our shoes have been polished, the tea has been poured, and the breakfast has been cooked.

The funny thing is that we never question this. We just assume that someone or something is there.

Dzigar Kongtrul Rinpoche, "Searching for Self", Tricycle, Summer 2007.

Het prentje: via The Museum of Found Photographs.

Geen droom

2011-10-30T07:58:00.000+01:00

Many a motorist has lived through the experience and awakened in his bed to find it was only a bad dream. Last week London Bus Driver Albert Gunter, 46, knew that it was no dream. With 20 passengers in his double-decker bus, Albert was just starting across the draw in London's Tower Bridge, as he had hundreds of times before. Suddenly, he said later, "it seemed as though the roadway in front of me was falling away." Albert started to jam on his brakes. Then he changed his mind.
"Everything happened terribly quickly," he said. "I realized that the part we were on was rising. It was horrifying. I felt we had to keep on or we might be flung into the river. So I accelerated." Up and up slowly went the bridge span; on and on Albert drove his bus. At the end of the span, Albert, his conductor and all 20 passengers soared off into space, leaped the widening gap and landed with a horrendous thump on the southern span six feet below. "I thought that might start going up too," said Albert, "so I just kept right on till I got to the other bank."
Results: a broken spring for the bus; a broken leg for the conductor; minor injuries for twelve passengers; a £10 ($28) bonus to Albert for his quick thinking.

Time Magazine, 12.01.1953

Het weinig aan de verbeelding overlatende prentje: via guirilandia.

Ed en Willem Bever

2011-10-29T08:34:00.004+02:00

Met het lange weekend voor de deur is het weer razend druk in de doe-het-zelf zaken. Daarom, een vrolijk lied voor de nijvere klussers onder ons: Hup daar is Willem met de waterpomptang (filmpje), uitgevoerd door Ed en Willem Bever:

"De broers leken erg op elkaar, maar voor de geoefende kijkbuiskinderen was er een duidelijk verschil. Ed was de ernstige, hij had doorgeleerd voor boekhouder; hij was herkenbaar aan zijn zwarte schort. Willem, met het witte schort, had alleen 'de technische beverschool' doorlopen; hij was de nijvere klussser", (Onze Taal, 9/2011).

Abrikoosgeur

2011-10-28T07:39:00.000+02:00

De geschiedenis van de mensheid valt uiteen in twee delen. Voor en na. Voor de mensheid zelfklevende naar abrikoos geurende stickers uitvond en daarna. Het is daarna nooit meer hetzelfde geweest.

Voor het geval het artikel niet in voorraad is bij de lokale middenstand: op e-bay kun je voor de luttele som van 15 dollar zes bladen met daarop telkens twaalf stickers kopen (hier). Tweeënzeventig zelfklevende naar abrikoos geurende stickers: de mogelijkheden zijn schier eindeloos.

Jean Gabin demonstreert

2011-10-27T07:49:00.003+02:00

Ja, wat zeg je nog nadat je al hebt gevraagd of ze hier dikwijls komt en of ze ook vindt dat we, althans voor deze tijd van het jaar, niet mogen klagen wat het weer betreft? Jean Gabin demonstreert ten behoeve van bedeesde jongens hoe je met succes meisjes vangt. Even opletten, mannen zonder lief:

"T'as d'beaux yeux tu sais."
"Embrassez-moi."
"Nelly..."
"Embrassez-moi encore."

Uit: Le Quai des Brumes, Marcel Carné, 1938, (filmpje).

Vier jaar

2011-10-26T07:51:00.000+02:00

Een geweldig feest gisteren op de redactie, aan de vooravond van de vierde verjaardag van almaar kleiner groeien. Inderdaad, op 26 oktober 2007 gingen we de eerste keer online. En sindsdien werd er nooit meer achterom gekeken. Nagenoeg elke dag een stukje.

Vier jaar. Wie had dat gedacht.

Het prentje: één van de hoogtepunten van het feest gisterenavond. Tot grote verbazing van Romain Van Steenkiste, redacteur geloofskwesties, en Pamela Holvoet, redacteur economie, blijkt junior account executive Shanaya Vankeirsbilck heel de tijd gewoon verstopt te hebben gezeten in die reusachtige verjaardagstaart. Die Shanaya toch!

Aloe Ceylanica

2011-10-25T06:09:00.001+02:00

In de reeks Destijds Geweldig Speciaal Maar Nu Heel Gewoon En Zelfs Een Beetje Saai, vandaag de Aloe Ceylanica pumila foliis variegatis.

Inderdaad: de duffe potplant die bij oma op de vensterbank staat was ooit bijzonder genoeg om fraai te worden getekend. Iets om over na te denken: ook duffe potplanten zijn ooit wild en begeerlijk geweest.

Het prentje: Johann Wilhelm Weinmann (1683-1741), Aloe Ceylanica pumila foliis variegatis. N. 74, ca. 1737, via Old Print Shop.

Zelfvertrouwen

2011-10-24T07:47:00.000+02:00

Martin Gayford poseerde meer dan jaar voor een portret dat Lucian Freud van hem schilderde (zie prentje). Gayford noteerde de gesprekken die hij met Freud voerde: verhelderende inzichten over de kunst en daardoor ook het leven. Sommige kunstenaars, merkt Freud op, worden zo overweldigend door het werk van hun voorgangers dat ze helemaal blokkeren. Freud -in het boek LF- heeft daar duidelijk geen last van:

"LF's anarchic approach to existence assists him in avoiding that trap. He goes to an art gallery, he says, 'as you would go to a doctor, to go round thinking, Ah, that's how that could be mended. That's the way to put that right!' This attitude requires magnificent self-confidence: to regard the entire history of art up to date as an assistance to what one wants to do oneself is cheeky, to put it mildly. But such audacity is necessary for an artist who intends to add something new to a tradition already 5.000 years old."

Uit Martin Gayford, Man with a Blue Scarf. On Sitting for a Portrait by Lucian Freud, Thames & Hudson, 2010.

De moderne jongen

2011-10-23T08:27:00.004+02:00

Het is telkens weer met spanning uitkijken naar het nieuwe nummer van The Modern Boy. En zoals je ziet: deze week is het weer van de eerste tot de laatste pagina geweldig. Gewoon gratis een splendid brommer en als het wat meezit daar bovenop ook nog eens een topping polshorloge! Ja, je moet wel gek zijn om je niet op The Modern Boy te abonneren.

Alle voorpagina's vanaf 1928: hier.