Nieuwe avonturen

Zo, beste lezers, hier houdt het dan op. Zo meteen stappen we het bootje in, nieuwe avonturen tegemoet. U was een fijn publiek, maar dat hoeven we u niet te vertellen, dat weet u zelf ook wel.

De site blijft online beschikbaar. Wie dat wil kan morgen opnieuw beginnen, van achter naar voor, elke dag een stukje. Weer goed voor bijna zeven jaar.

Maak er een prima rest van uw leven van. Dat is ook onze bedoeling. Vaarwel.

Het prentje: Winslow Homer (1836-1910), Canoe in the rapids, 1897. Nog een muziekje om het af te leren? Telex, En route (filmpje).

Na de middeleeuwen

"For 80 per cent of humanity the Middle Ages ended suddenly in the 1950's."

Eric Hobsbawm, The Age of Extremes, A History of the World, 1914-1991, 1994.

(En wat deden die mensen toen ze de middeleeuwen achter zich lieten? Ze ontdekten de mambo: filmpje.)

Willy Ronis

Verantwoordelijk voor de jaarlijkse volksverhuizing naar het zuiden: het artiestenvolk dat pionierde en de charme van oude leegstaande boerenhuisjes en scheefgezakte rieten stoelen ontdekte, dat de lof zong van een eenvoudig landwijntje, een vers geitenkaasje, wat olijven en een homp stokbrood.

En eigenlijk is dat dan weer de schuld van Rousseau. Die zette de toon

“Mijn peren, mijn giuncá [1], mijn kaas, mijn stokbroden en een paar glazen goedkope wijn uit Montferato die zo stroperig was dat je hem wel in plakken kon snijden, maakten van mij de gelukkigste fijnproever van de wereld” 

Jean Jacques Rousseau, Bekentenissen, (vertaling Leo Van Maris), Polak & Van Gennep, Amsterdam, 2008.

Het prentje: Willy Ronis (1910-2009), Le Nu Provençal, 1949 (meer Ronis hier).

[1] Een zachte Italiaanse kaas.

Duidelijke reden

"De mensen denken graag dat je onder alle omstandigheden iets doet met een duidelijke reden."

Georges Simenon, De Blauwe Kamer, 1964.

Vlooientheater

Vermoedelijk betekende het hygiënischer worden van de menselijke leefomstandigheden ook het einde van het vlooientheater. Eigenlijk jammer, want als variétévorm bij uitstek geschikt voor deze tijden van energieschaarste en krimpende budgetten. Lezers die zich afvragen wat ze vanaf 1 september met zichzelf en met hun vrije tijd moeten doen, kunnen mogelijk overwegen zelf een vlooientheatertje te beginnen.

Bonus: ene Ukulele Jim bezingt de wonderen van The Jumping Flea Circus (muziekje).

Nuttig

What do you find particularly useful in Stoicism?

The basic idea that I find useful in Stoicism is that it’s all in your attitude. Shit happens, but what distinguishes those who are coping from those who aren’t is how they react. There is no requirement to suffer, it’s a self-imposed thing. 

Uit een interview met John Lloyd (meer hier). Good stuff.

Het prentje: vermoedelijk ook wel op één of andere manier nuttig, het hoofddeksel van de mevrouw op het prentje. En indien niet onmiddellijk nuttig, toch best wel leuk. En dat kan dan ook weer geen kwaad.

Place de Brouckère

Hoe zou het nog in Brussel zijn? Even meekijken met de webcam op de vijfde verdieping van het Continental Hotel op het de Brouckèreplein  (hier). En er Django Reinhardt bijhalen: Place de Brouckère (muziekje).

Het komt allemaal goed vandaag. À l'aise.

Tullio Cralli

Net zoals het vreemd blijft een borstbeeld te zien waarop de uitgebeelde een bril draagt, went het ook nooit schilderijen te zien met daarop mensen die dingen doen die je nooit op klassieke schilderijen zag: valschermspringen, bijvoorbeeld. De Italiaanse Futuristen vonden dat ook en bedachten zelfs een nieuw genre: de aeropittura, schilderkunst over en voor het luchtvaarttijdperk.

De tijd is overigens onbarmhartig: de futuristische schilderijen ogen vandaag gezellig ouderwets, een beetje steampunk zelfs. Dat is zo ongeveer het ergste dat de futuristen, die puistjes kregen van alles wat naar nostalgie neigde, had kunnen overkomen.

Het prentje: Tullio Cralli (1910-2000), Net voor de parachute opengaat, 1939.

Ontoereikendheid

Der Mensch lebt durch den Kopf der Kopf reicht ihm nicht aus versuch es nur; von deinem Kopf lebt höchstens eine Laus. Denn für dieses Leben ist der Mensch nicht schlau genug niemals merkt er eben allen Lug und Trug. Ja; mach nur einen Plan sei nur ein großes Licht! Und mach dann noch´nen zweiten Plan gehn tun sie beide nicht. Denn für dieses Leben ist der Mensch nicht schlecht genug: doch sein höch´res Streben ist ein schöner Zug.

Ja; renn nur nach dem Glück doch renne nicht zu sehr! Denn alle rennen nach dem Glück Das Glück rennt hinterher. Denn für dieses Leben ist der Mensch nicht anspruchslos genug drum ist all sein Streben nur ein Selbstbetrug. Der Mensch ist gar nicht gut drum hau ihn auf den Hut hast du ihn auf den Hut gehaut dann wird er vielleicht gut. Denn für dieses Leben ist der Mensch nicht gut genug darum haut ihn eben ruhig auf den Hut.

Bertolt Brecht zingt, uit de Dreigroschenoper, 'Das Lied von der Unzulänglichkeit des menschlichen Strebens': (muziekje).

Het prentje: Rudolf Schlichter, Bertolt Brecht, 1926. (Met dank overigens aan cc. voor de muzikale tip.)

PS. Er wordt overal veel goeds geschreven over de nieuwe Brecht-biografie van Parker. Om te onthouden (meer hier).

Trieste clowns

Goed stuk van David Weigel. Over waarom mensen die ogenschijnlijk niets hebben om over te klagen, toch wegzakken in depressies. Weigel vat mooi samen wat de Zwarte Hond je op kwade momenten komt influisteren:

One: You earned none of what you have. You're a fraud. People are going to find out. Everything your critics have said about you, is completely right.

Two: All that other stuff you feel, the negativity and the screw-ups? You definitely earned that, because you're meant to fail. You've succeeded, and you still feel this way? Why, that's proof that you won't possibly feel better.

Three: Nobody truly likes you. They can desert you at any moment. They're succeeding, and you're not.

Al even niet gezien, onze Blackie. Houden zo, Blackie.

Complexiteit

Natuurkundigen kunnen zonder probleem uitleggen waarom, als je een kussen naar omhoog gooit, het onvermijdelijk terug naar beneden komt. Ze kunnen, dat wordt al iets complexer, ook met redelijk grote zekerheid voorspellen waar dat kussen precies terecht zal komen. Stel dat we de donsveertjes uit de kussensloop pulken en vervolgens omhoog gooien. Weerom zullen de natuurkundigen kunnen uitleggen waarom de veertjes uiteindelijk op de grond zullen terechtkomen. Voorspellen welk veertje precies waar zal eindigen, is evenwel onmogelijk.

En nu over naar de menswetenschappen. Economen en sociologen kunnen best wel samenhangen verklaren en voorspellen van het niveau van dat omhoog gegooide en weer neergedaalde kussen. Ze kunnen bijvoorbeeld, om het maar even bij heel eenvoudige samenhangen te houden, voorspellen dat als de overheid de huurprijzen bevriest, er schaarste zal optreden op de huurmarkt, of dat, als je uit een gegoed en gestudeerd milieu komt, de kans dat je het op school wel zal redden, groot is. Dat is niet zo geweldig complex. Voorspellen waar en wanneer de volgende economische crisis uitbreekt of welk kindje precies hoeveel punten zal halen in het eerste jaar aan de universiteit, komt al dichter in de buurt van de omhoog gegooide donsveertjes en dat zal dus niet lukken wegens te complex.

Als we dat - de complexiteit van de te verklaren dingen- zouden begrijpen, dan zouden we ook geen onrealistische verwachtingen ten aanzien van de menswetenschappen koesteren, om er ons dan vervolgens teleurgesteld van af te keren.

Het prentje: James Meade, Nobelprijswinnaar Economie in 1977, poseert voor een nu nagenoeg vergeten wonder van economisch vernuft. Ene Bill Phillips maakte een hydraulisch model van hoe de economie geacht werd te werken. De gedachte was dat de economie was als een buizensysteem. Als je water van het ene buisje naar het andere compartiment -van de banken naar de consumenten- pompte, kon je voorspellen wat de rentevoeten en wat niet nog al deden. Dacht men. Meer hier. Hier zie je hoe de machine werkt/niet werkt (filmpje).

Traagheid

Onderschat: het nut van traagheid. De jongste winnares van de Field-Medal (de Nobelprijs wiskunde a.h.w.)  legt uit:

Mirzakhani likes to describe herself as slow. Unlike some mathematicians who solve problems with quicksilver brilliance, she gravitates toward deep problems that she can chew on for years. “Months or years later, you see very different aspects” of a problem, she said. There are problems she has been thinking about for more than a decade. “And still there’s not much I can do about them,” she said.

Knap achtergrondstuk, via Wired (hier). Het prentje: via Business Week.

De Profundis

De Profundis

Hadden wij nimmer nog zwanen gezien,
zòuden wij hen op het water ontwaren,
o, wij zouden van vreugde vervaren-
lachen en schreien misschien.

Hadden wij nimmer nog zwanen gezien,
vlogen zij òver met ruisende slagen,
o, wij zouden dit duister verjagen-
eindelijk bevrijd zijn misschien.

Uit: Ida Gerhardt (1905-1997), Het Sterreschip, 1979

Het prentje: Hilma af Klint (1862-1944), Zwanen, 1914-15.

Blootstelling

Blootstelling op jeugdige leeftijd aan films met Lauren Bacall is niet goed voor de relationele ontwikkeling. Onvermijdelijk maak je dan van Lauren Bacall de standaard, waardoor de lat vervolgens wel heel hoog komt te liggen. Soms groeit met de jaren evenwel het inzicht dat je zelf wellicht ook niet echt zou slagen in de Humphrey Bogart-test en dan komt het toch nog goed. Soms.

Geheim agent

"The only certainty about secret agents is that one can be certain of nothing."

Jonathan Miles, The Nine Lives of Otto Katz, London, 2010

Madurodam

Made in Madurodam

Wat gebeurde er met
reserve-luitenant Maduro?

Hij offerde zijn leven (1916-1945)
voor het vaderland.

*

De kroketten in het restaurant
zijn aan de kleine kant.

*
De uitgang heeft vertrouwde afmetingen.


Uit: C.B. Vaandrager, Totale poëzie, 1981

Het prentje: Madurodam, 1970.

Kuifjesromantiek

Plaatsen waar we wel hadden willen komen? Het Shanghai -en bij uitbreiding het China- van tussen de twee wereldoorlogen. Dat heeft natuurlijk veel met Kuifjesromantiek te maken, De Blauwe Lotus en dat soort dingen. Wat ons zo mogelijk nog gelukkiger zou kunnen maken? Een fijne cd vinden, met de muziek die in de boitten van die dagen werd gespeeld. Zoals bijvoorbeeld deze Chinese versie van iets dat opvallend op de Lambeth Walk lijkt. Uit 1938, Zhang Fan, Flying All Over The Dancefloor (muziekje).

(Voor fans van Breaking Bad: inderdaad, reeks 3, aflevering 13. Gale Boetticher speelt ten dans.)

Overblijfsel

Misschien ook een overblijfsel van onze kindertijd: de neiging om in conflicten altijd weer de vraag te willen stellen wie er nu als eerste begon. Zoals kleutertjes geduldig te horen krijgen van moeders en kinderjuffen: het doet er niet toe wie er als eerste begon, hou er gewoon mee op. Conflicten gaan, eens begonnen, een eigen leven leiden. De ene partij slaat de andere, de andere partij slaat terug, maar geeft daardoor de ene partij weer een reden om terug te slaan, waarop de andere partij... Op dat moment is de vraag stellen wie begonnen is, al lang niet meer aan de orde: iedereen is dan wel al een keer aangevallen of aanvaller geweest

Misschien is er ook een ander overblijfsel van onze kindertijd in het geding: de neiging om partij te kiezen. In kleuterogen zijn de dingen onverbiddelijk wit of zwart, goed of slecht. Maar zoals kleutertjes geduldig te horen krijgen van moeders en kinderjuffen: soms is het gewoon niet zo eenvoudig.

Het prentje: een cruciaal moment in elk escalerend conflict, het moment waarop mensen er niet langer hun hoofd bij houden.

Simon Leys

Deze week overleden, een groot Belgisch auteur: de onder het pseudoniem Simon Leys schrijvende Franstalige Antwerpenaar Pierre Ryckmans. Toen het verlichte deel van de mensheid achter Mao aanliep en de lof zong van de Culturele Revolutie, beschreef Leys -gediplomeerd sinoloog- hoe het er daadwerkelijk in China aan toeging. Dat maakte hem toen niet populair ter linkerzijde. Eigenlijk altijd zo goed als onbekend in eigen land, internationaal een grote naam. Uit een essaybundel uit 2008, 'Le Bonheur des petits Poissons', dit stukje over het lezen van romans :

Il y a quelques années – vous en souvenez-vous ? – l’acteur anglais Hugh Grant fut arrêté par la police de Los Angeles, comme il se livrait dans un lieu public, en compagnie d’une dame de la nuit, à une activité particulièrement privée. Pour le commun des mortels, pareille mésaventure serait simplement embarrassante mais, pour un acteur aussi célèbre, elle aurait pu avoir des conséquences catastrophiques : toute sa carrière hollywoodienne parut un moment sur le point de sombrer. Au milieu de ce marasme, il fut interviewé par un journaliste américain, qui lui posa une question …très américaine : « Recevez-vous maintenant les conseils d’un psychothérapeute ? – Non, répondit Grant, en Angleterre, nous lisons des romans. »

Het prentje: Simon Leys (foto Ray Strange/Newspix). Komt uit de New York Review of Books, waar Ian Buruma een mooi stuk ter nagedachtenis van Leys schreef: 'The Man Who Got It Right '(hier). Marc Vanfraechem bracht het citaat over Hugh Grant terug in de herinnering (hier).

Schuilen

Mensen vragen wel eens: wat doen dieren als het hard regent. Het antwoord is weinig spectaculair: schuilen. Zoals hier bijvoorbeeld de sikaherten in het Japanse Nara.

Mensen denken te gemakkelijk dat dieren heel anders zijn dan mensen. De vraag is of dieren dat ook denken. Wie het weet, mag het zeggen.

Het prentje: via Frans de Waal