Paleis der Sovjets

"Het Paleis der Sovjets moest het grootste gebouw ter wereld worden. Het had een vloeroppervlak van 110.000 vierkante meter; met zijn hoogte van 420 meter zou het het zojuist gereedgekomen Empire State Building in New York nog overtreffen. Op de reusachtige basis -zo groot dat het beton voor de fundering precies 16% van de jaarlijkse cementproductie van de USSR had opgeslokt- stonden zes gelaagde torens boven elkaar. Het geheel werd bekroond door een monumentaal beeld van Lenin dat drie keer zo groot was als het Vrijheidsbeeld - meer dan negentig meter hoog. Dit beeld, dat een groteske, 35 meter lange arm met 6 meter lange vingers ten hemel hief, was van een afstand van meer dan zestig kilometer zichtbaar. Een nieuwe weg, die op sommige plaatsen wel 250 meter breed was en rechtstreeks door het centrum van Moskou liep, voerde naar de overdonderende, pseudo-klassieke entree van het paleis. Binnenin lag een congreszaal met plaats voor 21.000 afgevaardigden van het wereldsocialisme, overwelfd door een 100 meter hoge koepel.

Het Paleis der Sovjets werd gebouwd op een drassig terrein, waarin zich maar liefst 117 bronnen bevonden. Het naar binnen sijpelende grondwater werd eerst bestreden met een laag asfalt; vervolgens gebruikte men duizenden grafzerken uit de buurt om het water tegen te houden. In de oorlog werd het stalen geraamte afgebroken en gebruikt om er tankvallen mee te bouwen. na de oorlog gaf Stalin opdracht de bouw opnieuw te beginnen, maar de technische problemen bleken onoverkomelijk. Tijdens zijn leven werd het project niet zozeer afgeblazen als wel uitgesteld, waarna het in de jaren vijftig werd opgegeven; in 1960 werd het terrein omgetoverd in een reusachtig verwarmd zwembad."

Richard Overy, Dictators. Hitlers Duitsland, Stalins Rusland, De Bezige Bij, Amsterdam, 2005.

Fout bezig, Batman!

Fout bezig, Batman!

Er zijn subtielere manieren om iemand er op te wijzen dat je nog niet klaar bent met de verwerking van het verlies van dierbare afgestorvenen.

Kom, geef Robin een hand en beloof dat je het niet meer zult doen. En nu weer boeven vangen, allebei!

Dekselse jongens.

Redelijk formidabel

De redelijk formidabele Nina Simone wou eigenlijk klassieke pianiste worden. Toen ze examen deed voor een beurs werd ze afgewezen, hoewel minder getalenteerde medestudenten wel slaagden. Waarom zij niet? "Because you're black", liet de examinator weten. Zo ging dat in die dagen.

Simone werd één van de boegbeelden van de zwarte burgerrechtenbeweging en een icoon van de zwarte muziek. Maar tijdens concerten gebeurde het wel vaker dat ze tussen traditionele gospelnummers en jazzstandards ineens een fuga van Bach binnensmokkelde.

Dat hoor je tussen de lijnen ook in wat één van haar populairste nummers werd: My Baby Just Cares About Me (filmpje)

Dat filmpje is ook om een andere reden bijzonder: het is van de hand van de mensen van Aardman Animations. Bedenkers van, ondermeer, de ook redelijk formidabele Wallace & Gromit en Shaun the Sheep (filmpje!!).

Op hun manier ook iconen en burgerrechtenactivisten.

My baby cares just about me, hmm. Als ervaringsdeskundige, toch een goede raad. Jongens en meisjes: altijd zorgen dat je allebei nog een leven hebt, los van elkaar. Dat werkt nog het best.

Sodom en Gomorra

Fantastisch nieuw spelletjesprogramma op de Turkse TV (The Guardian, 2.07.09). Je neemt tien atheïsten en je laat vervolgens de vertegenwoordigers van een reeks godsdiensten op ze los. De godsdienst die de meeste atheïsten kan bekeren, wint. Spannend!

En ook voor de atheïstische deelnemers hangt er wat aan vast. De eredienstbeoefenaars mogen, in hun bekeringsstrijd, de atheïsten mee op reis nemen, naar de heilige plek van hun respectievelijke geloof: Mekka, Tibet, Jeruzalem. Zo kom je nog eens ergens.

Dat is wellicht één van de dingen die de atheïsten tegen hebben. Atheïsten hebben geen heilige plek, geen wereldcentrum van waaruit de goede boodschap wordt verspreid. Vroeger had je tot de verbeelding sprekende plaatsen als Sodom en Gomorra. Maar daar hoor je om onduidelijke redenen vrijwel nooit nog iets van. Jammer.

Zo gaat dat

"Ach ja, je kent dat hé. Zo gaat dat in de Tour: als je een dikke scheet laat, ben je bijna dood."

Tom Boonen, zenmeester, herleidt de dingen tot hun ware proporties, De Standaard, 4.07.09.

Ting ting ting

Parijs, net na de oorlog. Existentialisten, jazz, cafés, dichters, wilde meisjes. Iedereen kunstenaar.

Simon Vinkenoog zàt in die jaren in Parijs en leefde zoals God het in Frankrijk en elders bedoeld had. Existentialisten, jazz, cafés, dichters, wilde meisjes.

En Simon Vinkenoog bleef de geest van Parijs van net na de oorlog trouw. Tot en met vandaag. Existentialisten, jazz, cafés, dichters, wilde meisjes. Met in de loop der jaren wat meer psychedelische zijsprongen. Het mooie is dat opeenvolgende generaties alternativo's altijd weer bij hem uitkwamen. En hij bij hen.

Een tijdje terug ging het niet zo best met Vinkenoog, inmiddels toch ook al eenentachtig. En onlangs besloten de dokters hem een been te amputeren. Maar Vinkenoog was in geen tijd weer helemaal terug. Existentialisten, jazz, cafés, dichters, wilde meisjes.

Houden zo, Simon. Op naar de volgende eenentachtig jaar.

Bij wijze van eerbetoon: een fijn gedicht uit die jaren in Parijs. Opgedragen aan één van de grootsten, Thelonius Monk. En een toch wel bijzonder extraatje: de meneer van Spinvis zette recent dit en andere gedichten op muziek, ter ere van Simon's tachtigste verjaardag (filmpje). Wie er toen niet bij kon zijn: een impressie (filmpje).

Thelonious Monk

dit is een straat van parijs
met een arabier in de zon
die langzaam slenterend werkloos
loopt te zijn een 1951-noordafrikaan
ting ting ting in de bleke zon
zonder geluid

dit onder water uitgesproken
vonnis ting ting ting
ternauwernood de oppervlakte rakend
en met een strofe in de franse taal:
je donnerais ma vie
toute entière
pour un petit rire confus et obscène
herinnert aan de dierentuinapen
met mondbekken harige benen
en ronde gladde achterhanden
die gretig alle kleuren willen grijpen wit en zwart
ting ting ting

Simon Vinkenoog, Thelonius Monk, uit Land zonder Nacht, 1952

Wereldster worden

Het prentje: Simon, Bart en Felix twijfelen nog of ze het als wereldsterren zullen maken in het genre van de hardcore death metal, dan wel in dat van de technotrashpop.

De moeder van Bart, op wiens kamertje de groep vergadert, vraagt zich wel eens dingen af als: 1) waarom gaan de jongens niet fijn buiten spelen, het is immers zo'n mooi weer, 2) wat doen ze eigenlijk de hele tijd op dat kamertje en 3) nooit zie je ze eens met een meisje op stap: zouden ze misschien homofiele gevoelens koesteren?

Wereldster worden. Het begin is het moeilijkste.

Er helemaal klaar voor

Afgestudeerd. Een goed lief. Er helemaal klaar voor.

Michael Jackson, boekenliefhebber

Eén ding kwam in de talloze overlijdensberichten en necrologieën niet aan bod: Michael Jackson als boekenliefhebber. Michael blijkt ook een verwoed lezer te zijn geweest, aldus een bericht in de LA Times.

Jackson verzamelde in Neverland een bibliotheek van zo'n 10.000 titels. Nu is een bibliotheek verzamelen op zich nog geen blijk van interesse, laat staan van liefde voor het boek. Nogal wat nieuwe rijken laten zich door een binnenhuisarchitect een paar tientallen meters oude boeken aanpraten. Books do furnish a room.

In het geval van Jackson kunnen we echter spreken van echte boekenliefde. Jackson liet zich in Los Angeles regelmatig naar Hennessey + Ingalls voeren, een lokale boekenwinkel gespecialiseerd in kunst- en architectuurboeken. Begeleid door bodyguards en verscholen achter een grote zonnebril, koos Jackson dan telkens zo'n boek of vier, vijf uit.

Verder hield Michael van poëzie. De Amerikaanse Transcendentalisten, vooral dan Ralph Waldo Emerson, waren zijn meest geliefde dichters. Maar Jackson was breed geïnteresseerd, aldus Michaels advocaat Bob Sanger:

"We talked about psychology, Freud and Jung, Hawthorne, sociology, black history and sociology dealing with race issues, he was very well read in the classics of psychology and history and literature . . . Freud and Jung -- go down the street and try and find five people who can talk about Freud and Jung."

Inderdaad. Hulde aan Michael Jackson, liefhebber van het betere boek.

Het prentje: Jeff Koons, Michael Jackson and Bubbles, 1988.

Een onmogelijk mens

Het wordt steeds mooier!
Ha, je geeft het deze keer toe: toch ook een mooie vangst, niet?
Dat bedoel ik niet. Het wordt steeds mooier: nu pronk je met vis, gevangen door bengels en snotneuzen.
Maar neen, dat is mijn zoontje. En die vis heb ik zelf bovengehaald.
Beetje zielig, toch. Even benadrukken dat jij en niemand anders verantwoordelijk bent voor deze wonderbaarlijke visvangst.
Waar haal je het? Vraag desnoods aan mijn zoontje wie deze kanjer aan de haak sloeg!
Alsof dat arme ventje je zou durven tegenspreken.
Jij bent gewoon een onmogelijk mens.
Toch niet.
Toch wel.

Ernest Hemingway: watje

Ernest Hemingway deed zich dan altijd wel voor als een Echte Man. Veel drinken, achter de vrouwen zitten, op wilde dieren jagen, rondhangen met zware jongens, vechten. Dat soort dingen.

Maar stiekem ging hij blijkbaar gewoon duifjes voederen.

Ernest Hemingway: watje. Zeg het voort.

Grote norse neger

er is een grote norse neger

er is een grote norse neger in mij neergedaald
die van binnen dingen doet die niemand ziet
ook ik niet want donker is het daar en zwart

maar ik weet zeker hij bestudeert er
aard en struktuur van heel mijn blanke almacht

hij morrelt eerst aan halfvermolmde kasten
dan voel ik splinters schieten door mijn schouder
nu leest hij oude formulieren dit is het lastigst
te veel slaven trok ik af van de belasting

uit: val voor vliegengod, 1959

Lucebert (1924-1994), Verzamelde Gedichten, De Bezige Bij 2002

Dit maar om te zeggen dat deel 2 uit is van Judith Vanistendaels De maagd en de neger. Ook al hebben mensen het verhaal mogelijk al in de krant gevolgd: striptekenaars moeten ook eten. En dus: kopen dat boek.

Daarom, bijvoorbeeld

Goede valsspelers weten dat ze rekening moeten houden met de wetten van de statistiek. Als je na het delen van de kaarten keer op keer drie azen blijkt te hebben, worden zelfs de goedgelovigste medespelers wantrouwig.

De Iraanse ayatollahs blijken slechte valsspelers te zijn.

Statistici hebben er de Iraanse verkiezingsuitslag op nagevlooid. Strikt genomen hebben, als je bijvoorbeeld naar de cijfers na de komma kijkt, alle cijfers even veel kans om voor te komen. En dat blijkt fout te zitten bij de presidentsverkiezingen. Zo komen er bijvoorbeeld opvallend veel zevens voor en combinaties van opeenvolgende cijfers. Dingen, beweren twee statistici in de Washington Post, die er op wijzen dat er geknoeid is door slechte valsspelers.

Al die studenten die de afgelopen weken statistiek hebben geblokt, zich afvragend waar dat nu weer goed voor was, weten nu waarom. Daarom, bijvoorbeeld.

(Het prentje: Herwig Coenegrachts, auteur ondermeer van "Statistici doen het nauwkeuriger", "Multivariate Analyse Voor Mooie Meisjes Verklaard" en "Seksuele intimiteiten: (g)een reden voor ontslag?" Herwig maakt erg veel vooruitgang melden de dokters, maar zal toch nog wel een hele tijd in de instelling moeten blijven.)

De worst in de kunst

Een enigszins verwaarloosd onderwerp in de vakliteratuur: de worst in de kunst.

Het prentje: anoniem Italiaans meester uit de 17de eeuw, Stilleven met worst.

Spoedberaad

Antwerpen 25.06.09 - Van de persagenschappen.

Het is de Antwerpse olifanten allemaal een beetje veel geworden, die niet aflatende stroom van glurende en turende dagjesmensen. Moeder Phyo Phyo en kersverse boreling Kay-Mook vluchtten gisteren in de loop van de namiddag in een boom. Pogingen om ze er met lekkere hapjes weer uit te krijgen zijn voorlopig mislukt.

De Zoo-directie verklaart zich, in een persmededeling, "verbijsterd". "Niemand zag dit aankomen. De olifanten leken net erg gelukkig met al die aandacht".

Gouverneur Berckx heeft fase 2 van het provinciale rampenplan afgekondigd. De Antwerpse brandweer en de hulpdiensten houden zich paraat. Dr. Beaucourt is ter plaatse.

De Antwerpse gemeenteraad komt vanavond in spoedberaad bijeen. Morgen wordt de zaak ook in de Kamer besproken. Groen! vraagt alvast de oprichting van een parlementaire onderzoekscommissie. Lijst Dedecker is sceptisch: "Het wordt toch weer een doofpotoperatie om de politieke vriendjes uit de wind te zetten".

Christelijk uur

Deze zomer voor alle feesten, partijtjes en barbecues: Al Davis en zijn Christian Crusaders!

Iedereen gegarandeerd op een christelijk uur thuis.

Eigenlijk onbegrijpelijk

"Beauty culturists wearing the latest platinum and golden beaded eyelashes introduced at their national convention."

Eigenlijk onbegrijpelijk dat dat nooit een succes is geworden.

Wiskunde voor beginners

Voor het jonge volkje, dat dezer dagen geacht wordt alle tijdens het voorbije schooljaar verzamelde kennis op afroepen te kunnen reproduceren, een hoopgevende gedachte:

"Arithmetic is being able to count up to twenty without taking off your shoes."

Mickey Mouse

De gasfabriek te Enkhuizen

Kruidenier-dichter! Dat is een combinatie die we vandaag niet zo vaak meer tegenkomen. Harme Bevoort (1801-1874) had een winkeltje in levensmiddelen in Enkhuizen en beoefende in zijn vrije tijd de nobele kunst van de poëzie.

Uit een nieuwe geschiedenis van de Nederlandse negentiende eeuwse literatuur blijkt dat dergelijke combinaties niet zo uitzonderlijk waren (W. Vanden Berg en P. Couttenier, Alles is taal geworden. Geschiedenis van de Nederlandse literatuur, 1800-1900, Bert Bakker, Amsterdam). Elke gemeente van enige omvang had minstens één en vaak meerdere literaire kringen. En daar kwam je de stationschef, de bakker, de boekdrukker, de zeilmakers, de schippers, metselaars en apothekersbedienden tegen, die allemaal wel eens rijmend aan de slag gingen. Meestal over de werkelijk belangrijke dingen des levens: de toestand van de haringvisserij, een brand in de gemeente, het vernieuwen van de kerkvloer, de verjaardag van de vrouw van de dominee.

Een mooie tijd.

Daarom: Harme Bevoort over een ongetwijfeld heuglijke gebeurtenis. De opening in 1863 van de gasfabriek te Enkhuizen!

De gazfabriek te Enkhuizen

October groet met blij gezicht,
De aloud vermaarde Stad,
En hult haar in een kleed van licht,
Zoals zij nimmer had.
Al rijzen voor onze oogen op,
De dagen van voorheen,
Toen bij der smeden hamerklop
Het licht der vuren scheen;
Al ziet verbeelding straat bij straat,
En wijk bij wijk bebouwd,
Waar thans zo eenzaam 't vruchtbaar zaad,
Aan de aarde wordt vertrouwt;
Al heerschte er leven en gewoel,
En vrolijkheid en licht,
Waar thans zich 't oog met smartgevoel
Op lege plekken rigt.
Hoeveel - wat was dat licht dan nog,
Van smeerkaars en van lamp?
Wat was het bij den luister toch,
Der zuiv're kolendamp?
En wat dan menige avondstond,
In later tijd beleeft,
Die 't donk're dat het lot ons zond
Voor ons geteekend heeft. -
Ontroll' haar vroolijk wapp're ze hoog,
De vaderlandsche vlag!
Geen schooner licht dat ooit het oog,
Ons hier te aanschouwen zag.
Verrezen als door toverslag,
Der Sticht'ren woord getrouw,
Rees voor Enkhuizen schooner dag,
En even schoon gebouw.
Gestookt, gezuiverd en vergaard,
Door ad'ren voortgeleid,
Breekt de aangestoken gaz uit de aard,
Waarop ze haar lichtgloed spreidt.
Een gloed, zoo zuiver onbesmet,
Zoo heerlijk rein en schoon,
Een licht, dat er de de kroon op zet,
Volhardings schoonste loon.
Verdwenen is de duisternis
Het donker van voorheen,
O Vaderstad, wat al gemis,
Vlood met dit tijdstip heen.
Vooruitgang teekent ons het spoor,
Van welvaart, vrede en licht,
Ook zij breekt nacht en nevel door,
Voor ons verrukt gezicht.
Niet langer, langer achterstaan,
Wedijv'ren willen wij!
Een schrede of wat vooruitgegaan,
Is meer het doel nabij.
Vooruitgang kweekt het licht der hoop,
De toekomst ligt ontbloot!
Wij zien na al den wisselloop
Enkhuizen rijk en groot.
En oost en westen reikt de hand,
Vereenen van 't geheel
De broed'ren van den overkant,
En Hollands noorderdeel.
Dat elke gazvlam voorboô zij!
Brenge alke avondstond
Door haar verlicht dien dag nabij,
Hier op der vad'ren grond.
Vooruit, vooruit met vlugge wiek!
Zo winn' zij meer en meer
Enkhuizens schoone gazfabriek
Der Sticht'ren roem en eer.

(Het prentje: de gasfabriek te Enkhuizen in 1914)

De ouders van Batman

Wat niet zoveel mensen weten is dat de ouders van Batman werden vermoord bij het verlaten van de bioscoop.

En welke film hadden ze net met het hele gezin gezien? The Mark of Zorro.

En dan denk je wel eens, stel dat de kleine Bruce Wayne, samen met ma en pa, net naar Laurel & Hardy was wezen kijken of naar een mooie natuurflm, zou hij zich dan later ook bij nacht en ontij als gemaskerde wreker over de daken van Gotham City hebben begeven?

Er is zoveel dat we nooit zullen weten.

Onderwaterkunst

Wie nog van plan is naar de Biënnale van Venetië, de hoogmis van de hedendaagse kunst, te gaan: jammer. Eén van de meer tot de verbeelding sprekende projecten rust sinds kort op de bodem van de Venetiaanse lagune. Dat zit zo.

Performance-artiest Mike Bouchet had een fijn idee. Venetië: dan denk je aan een stad op en rond het water gebouwd. En wat is dan weer heel erg Amerikaans? Zo'n perfect inwisselbaar typisch voorstedenhuis, dat je in elke Amerikaanse film of feuilleton ziet. En wat is dan een geweldige performance? Zo'n Amerikaans huis op een drijvend ponton in de Venetiaanse lagune posteren.

En zo geschiedde. Althans voor eventjes. Op dit filmpje zie je de artiest zijn werk uitleggen. En je hoort een Italiaans ingenieur toelichten dat het technisch gesproken een koud kunstje is: een huis op een ponton? Ervaring zat, wij Venetiaanse bouwkundigen. Vervolgens vertrekt het drijvende huis, door een bootje voortgetrokken (zie boven). Aangekomen op de plek van aanmeren begint vrijwel onmiddellijk het onverbiddellijke zinken (prentje onder). Oeps, foutje in de constructie. In geen tijd, weg huis.


Maar moderne kunst weet raad. Natuurlijk is zo'n zinkend huis ook weer een performance. En zo'n niet langer zichtbaar, verzonken Amerikaans huis op de bodem van het Venetiaanse water: nog meer kunst.

Dat is het mooie aan performancekunst: altijd prijs, altijd gewonnen.

(De prentjes komen van BLDBLOG.)

Aanbevelingsbrief

Mevrouw, mijnheer,

Ik ken de kandidaat niet zo geweldig goed en ik weet niet precies wat de vereisten zijn voor de betrekking waarvoor hij solliciteert. Of hij gemotiveerd is, flexibel, open staat voor nieuwe ideeën en goed functioneert in groep, kan ik moeilijk inschatten. Dat soort dingen weet je immers nooit met zekerheid. Ik neem aan dat de kandidaat zijn best zal doen. Maar dat merk je natuurlijk meestal toch maar nadat iemand al een tijdje aan de slag is.

Hoogachtend,

Als dat ze niet overtuigt, wil dat vooral zeggen dat ze eerlijkheid niet naar waarde weten te schatten. En voor zo'n mensen wil je niet eens werken.

Zonder dank.

Freud en Hollywood

Hollywood zag de cinematografische mogelijkheden van de psychoanalyse onmiddellijk zitten. In 1925 bood Samuel Goldwyn Freud een klein fortuin -honderdduizend dollar- in ruil voor zijn medewerking aan een film over Anthony en Cleopatra. Freud weigerde.

Twee van Freuds Berlijnse discipelen, Hanns Sachs en Karl Abraham, bleken makkelijker te strikken. In hetzelfde jaar hapten zij toe op het aanbod van de Duitse regisseur Georg Wilhelm Pabst om het scenario te herschrijven van wat de eerste Freudiaanse film werd: Geheimnisse einer Seele. Wie naar de film ging kijken, kreeg een door Sachs geschreven brochure mee, waarin de beginselen van de psychoanalyse werden verklaard.

In Wenen zagen ook andere discipelen wel iets in het huwelijk van film en psychoanalyse. Freud raadde ze dat ten stelligste af. "I do not consider it possible to represent our abstractions graphically in any respectable manner."

In Hollywood vonden ze van wel. Eén van de meer tot de verbeelding sprekende pogingen om het Freudianisme via filmtaal uit te leggen, is John Hustons Freud: The Secret Passion. In stemmig zwart-wit, hoewel de film dateert van 1962, worden we, samen met de jonge Freud, ingevoerd in de mysteries van de menselijke ziel.

Freud, gespeeld door de altijd enigszins geëxalteerd kijkende Montgomery Clift, gelooft, in tegenstelling tot oudere en conservatievere collega's, niet dat hysterische patiënten gewoon aanstellers zijn. Geïnspireerd door Charcot en bijgestaan door Breuer, begnt hij te experimenteren met hypnose. In de kortste keren worden spectaculaire successen geboekt.

Maar, het is per slot van rekening film, zo eenvoudig blijkt het niet te zijn. Bij sommige patiënten lukt het niet. Er moet meer zijn, denkt Freud. Dat wordt ons duidelijk gemaakt in een paar bijzonder plastisch uitgebeelde droomscènes, waar we Freud, gehuld in alpinistenplunje, letterlijk zien afdalen in het Onderbewuste, op zoek naar Onverwerkte Herinneringen. Die blijken ook te worden gevonden en zo komt alles toch nog goed.

Opmerkelijk is dat John Huston in eerste instantie Jean-Paul Sartre binnenhaalde als scenarist. Sartre schreef effectief ook twee versies van een scenario, maar omdat het nooit echt klikte tussen scenarist en regisseur, ging Huston toch vooral zijn eigen gang. Daarop vroeg de filosoof om zijn naam van de credits van de film te halen.

Ene Bruce Sklarew schreef een paper over Freud en de film. Ook op de site van het Freud Museum vind je een stukje over film en psychoanalyse.

Geen boterham

"Op de pakken yoghurt van het merk 'Groene Koe' dat van Campina is, staat: 'Je bent wat je kiest'. Wat is dit voor onzin? Als ik een boterham met hagelslag verkies boven een met pindakaas, dan ben ik toch geen boterham met hagelslag?"

W. Van Hulst, Ulvenhout.

Lezersbrief in de rubriek Taalergernissen in Onze Taal, april 2009.

Geheimen

Het heeft wel iets om geheimen te hebben.

Een nogal opmerkelijke site is PostSecret. Mensen kunnen anoniem een kaartje insturen, met daarop een geheim. En die geheimen worden dan online gezet. Dingen die je hebt gedaan en waar je niet fier op bent. Gedachten die je liever niet had gehad. Bespiegelingen die je, om welke reden dan ook, liever niet aan de onmiddellijke omgeving toevertrouwt.

Mensen maken er vaak wel een klein werkstukje van. Collage's, bewerkte oude foto's, tekeningen, een gedichtje.

Wat tot de merkwaardige conclusie leidt: het heeft wel iets om geheimen te hebben, maar het heeft blijkbaar toch nog meer als je ze met iemand kan delen, desnoods anoniem.

Strikt logisch redenerend zou je verwachten: een geheim + het geheim van dat geheim = 2 geheimen. Twee beter zijnde dan één: geheimen hou je geheim.

Maar zo werkt het dus niet.

Het prentje: geen geheim, maar een gedachte die ons soms ook wel eens overvalt.

Het blijft onder ons

De krant van gisteren meldt dat de guerilla gardeners nu ook tot het Belgische grondgebied zijn doorgedrongen. Eindelijk!

Sympathieke mensen die bij nacht en ontij verwaarloosde stukjes stad onder handen nemen. Die verkeersbermen schoffelen en beplanten. Die bloemen zaaien op braakliggende terreinen en saaie grasperken verfraaien met heesters en coniferen. Eindelijk nu ook bij ons!

Het fenomeen waaide over vanuit Groot-Brittannië. Hier vind je de site van de Londense afdeling van de club. Hier komt binnenkort de Belgische bende samen.

Aankomende guerillero's moeten ook leren hoe het moet. Hoe je zaadbommen moet gooien, hoe je moet schoffelen, planten en harken. Helemaal belangeloos stellen we onze enigszins onderontwikkelde tuin ter beschikking. Guerilla gardeners op zoek naar een oefenterrein: laat iets weten.

Het blijft onder ons. Voor de goede zaak.

(Het prentje: Albrecht Dürer, Das große Rasenstück, 1503. Volgens de kenners zijn afgebeeld: kropaar, wit struisgras, veldbeemdgras, grote weegbree, duizendblad, gewone ereprijs, paardebloem, madeliefje en veldhondstong.)

Alleszins geen pijp

Binnenkort is de eerste drukte wel weer over. En dan allemaal naar het nieuwe Magrittemuseum. Spannend!

Het prentje: Ceci n'est pas un nez rouge. De mensen van PVDA+ zijn blijkbaar al geweest.

Ooh! Aah! Cantona!

Een spotje reclame vandaag. Een heel mooie film gezien deze week: Looking for Eric van Ken Loach. De feel good movie voor het hele gezin. Deels romantische zedenkomedie, deels gangsterfilm, deels filosofisch traktaat, deels sociaal drama, deels voetbalverhaal. En met Eric Cantona, natuurlijk.

Depressieve postbode praat tegen voetbalposter van Cantona. Cantona openbaart zich en geeft vervolgens levens- en relatieadvies. En gratis filosofisch consult voor iedereen die meekijkt. Pareltjes van wijsheid rollen van het scherm. Zenkoans voor mensen van hier. Zo bijvoorbeeld: "He who is afraid to throw the dice, will never throw a six". Pak aan, Wittgenstein.

Een voorfilmpje? Hier. En dan naar de bioscoop.

De stem van Orwell

Er valt altijd wel iets te vieren.

In Groot-Brittannië herdenken ze dat zestig jaar geleden George Orwell's 1984 verscheen. De BBC dook in haar archieven en kwam boven met documenten uit de tijd dat Orwell er werkte. Die staan nu op de webstek.

Tussen 1941 en 1943 maakte Orwell programma's voor de wereldomroep, gericht op het Verre Oosten. Orwell wou zijn bijdrage leveren aan de strijd tegen het fascisme. Orwell, die al in Spanje had gevochten, verkoos in eerste instantie gewoon soldaat te worden. Maar dat lukte niet, omwille van zijn gezondheidstoestand: hij leed aan tuberculose, wat hem in 1950 trouwens fataal zou worden.

Dan maar in het Territorial Army, waar alle kneusjes, actieve bejaarden, mensen met een arm of een been eraf, onderdak vonden. Wie ooit de komische reeks Dad's Army (Daar komen de schutters, in het Nederlands) zag, weet zo'n beetje waarover het gaat. Rondmarcheren met een houten geweer, bleek al gauw niet hoe Orwell zich de strijd tegen het fascisme had voorgesteld. Via via kwam hij bij de BBC terecht. Mensen met, zoals Orwell, ervaring in Azië, konden ze daar wel gebruiken.

Het was de bedoeling het Verre Oosten warm te maken voor de zaak van de geallieerden. Maar de BBC bleef de BBC. Dus ging het er vooral ook om cultuur bij de mensen te brengen. Orwell las doorwrochte analyses van de wereldpolitiek voor en inviteerde bevriende schrijvers als T.S. Eliot, Stephen Spender, E.M. Forster of Dylan Thomas om uit hun werk te komen voordragen. Zo bracht Eliot zijn Waste Land ten gehore, toch wel één van de meer hermetische werken uit de geschiedenis van de moderne dichtkunst. Volksverheffing.

Eén probleem. Niemand wist of er ook luisteraars waren. Was het signaal van de omroep wel sterk genoeg? Waren er daarginds in Rangoon, Delhi of Kuala Lumpur effectief mensen die een radiootje hadden waarop ze de BBC konden horen? In 1943 hield Orwell het om die redenen voor bekeken.

Wat kwam er zoal boven uit het BBC-archief? Een vertrouwelijke nota over Orwell's stem, bijvoorbeeld. Die was "thin and flat". Kon dat wel op de radio? Overigens: we weten niet hoe Orwell klonk. Alle BBC-uitzendingen werden destijds wel opgenomen, maar daarna ook weer vernietigd. En dus moeten we voortgaan op hoe tijdgenoten zijn stem beschreven.

Vaak lees je ook over zijn nogal merkwaardige, hoogst persoonlijke accent. Orwell had op kostschool gezeten en dus een upper class-accent meegekregen. Maar Orwell wou als een man van het volk klinken en probeerde zich dus een working class-accent eigen te maken. Dat lukte nooit helemaal. En dus klonk Orwell vooral als iemand die nergens bijhoorde. Wat ook wel klopte, natuurlijk.

Nog een overigens: we hebben ook geen filmmateriaal van Orwell. Eén van de biografen beweert dat er een toeristenfilmpje bestaat, gedraaid in de badplaats Southwold, waar je twee seconden een boomlange man met enigszins verwaaid haar en een fijn snorretje ziet passeren. Onmiskenbaar Orwell, zeggen de enen. Neen: een andere boomlange man met verwaaid haar en een dun snorretje, zeggen de anderen.

Erg veel weten we dus niet met zekerheid.

Staatshervorming

Daar papa, daar! Een Slecht Meisje!

Niet naar kijken, jongen. Denk aan de staatshervorming.